Γιατί δεν γουστάρω τον Σαββόπουλο
Ο Σαββόπουλος κατά την γνώμη μου είναι μια επιεικώς μέτρια καλλιτεχνική αξία ένας τραγουδοποιός που δεν ξεπερνά τον μέσο όρο. Δεν είναι ούτε Βαμβακάρης, ούτε Χατζιδάκις, ούτε Τσιτσάνης, ούτε Σιδηρόπουλος, ούτε Άκης Πάνου, ούτε Μητσάκης. Μουσικά τον βρίσκω αδιάφορο και στιχουργικά (όπου υποτίθεται είναι το δυνατό του σημείο) παρότι έχει σίγουρα την δυνατότητα να συνθέτει ενδιαφέρουσες εικόνες, απίστευτα φλύαρο. Όταν ο Βαμβακάρης τα λέει όλα μέσα σε μια πρόταση “Τα ματόκλαδά σου λάμπουν σαν τα λούλουδα του κάμπου” το ίδιο και ο Άκης Πάνου “Η ζωή μου όλη είναι ένα τσιγάρο που δεν το γουστάρω κι όμως το φουμάρω” ο Νιόνιος χρειάζεται ολόκληρα κατεβατά. Προσπαθεί… υπερβολικά και αυτό φαίνεται στα τραγούδα του.
Το κακό -ή το καλό όμως αν θέλετε- είναι πως η εικόνα ενός καλλιτέχνη δεν σχηματίζεται μόνο από την καλλιτεχνική του αξία αλλά και από τον χαρακτήρα του. Υποστηρίζω δηλαδή πως ο χαρακτήρας του καλλιτέχνη περνάει και μέσα στο έργο του. Η ανθρώπινη αξία μεταφράζεται άμεσα σε καλλιτεχνική. Στο σημείο αυτό θα δανειστώ ένα απόσπασμα από μια συνέντευξη των Χ. και Π. Κατσιμίχα που με εκφράζει απόλυτα:
”..Αυτό σημαίνει ότι έχουν μάθει τα τραγούδια μας με τον απόλυτα σωστό τρόπο , στόμα με στόμα , ότι λειτουργήσαμε μέσα στην ελληνική κοινωνία σαν δύο καλοί άνθρωποι με τίμιες προθέσεις άσχετα πόσο τα καταφέραμε ή δεν τα καταφέραμε μουσικά. Εμείς ποτέ δεν ανταγωνιστήκαμε , δεν ζηλέψαμε και δεν ασχοληθήκαμε με κανέναν που κάνει το ίδιο πράγμα με μας , γιατί πιστεύουμε , όπως λέει η παροιμία , ότι όλοι οι καλοί χωράνε. Εξάλλου η μουσική δεν είναι ποδόσφαιρο , ποιος θα βγει πρώτος , δεύτερος , τρίτος , ποιος θα πάρει το πρωτάθλημα. Αυτό είναι χουλιγκανισμός , δεν είναι αγάπη για την τέχνη. Ειλικρινά , δεν μας ενδιαφέρει , αν θα μείνει έστω κι ένα τραγούδι από αυτά που φτιάξαμε , αυτό εξάλλου δεν μπορεί να το ξέρει κανείς… Μας ενδιαφέρει μόνο να περπατάμε στο δρόμο , να μας βλέπουν οι άνθρωποι και να λένε “να ένας εντάξει!”. Χίλιες φορές αυτό , παρά να λένε “ να ένας πολύ καλός συνθέτης , αλλά πολύ μεγάλος μαλάκας!”. Γιατί δυστυχώς υπάρχουν και τέτοιοι.”
Ο Σαββόπουλος λοιπόν (μεταξύ άλλων):
- Ήταν πάντα καιροσκόπος. Αριστερός όταν το αριστεριλίκι είχε πέραση, δεξιός και εκσυγχρονιστής όταν γύρισε ο… αέρας.
- Είναι ο άνθρωπος που έγραψε τραγούδι που υμνεί τον Μητσοτάκη!!! Ναι, μην γελάτε εσείς οι νεότεροι… τον Μητσοτάκη, όπως το ακούτε (1989 “Tο μητσοτάκ").
- Εξελίχθηκε σε χειροκροτητή και σφουγγοκολάριο της εξουσίας και του κεφαλαίου αποκομίζοντας έτσι, κρατικά κονδύλια, μέγαρα, Ηρώδεια, βιλές στο Πήλιο, κότερα κλπ.
- Έκανε “τουρνέ” μαζί με τον Βαρβιτσιώτη στα στρατόπεδα (με το αζημίωτο) παίζοντας για τους φαντάρους που φαντάζεστε πόσο ελεύθεροι ήταν να επιλέξουν αν θα τον ακούσουν ή όχι. Καταλαβαίνετε με αυτό πόσο ακίνδυνος πρέπει να είναι κάποιος καλλιτέχνης για να τον βάλει η εξουσία να παίζει στα στρατόπεδα.
- Βρίσκεται σαν την… Βασίλω πίσω από κάθε Γάμο και Χαρά (βλέπε εκδήλωση) η οποία έχει εξασφαλισμένη κονόμα (εκδηλώσεις και πρωτοχρονιές Δήμων, Υπουργείων, Νομαρχιών κλπ.).
- Έφτασε να υποστηρίζει τις πιο συντηρητικές και κονφορμιστικές θέσεις που έθεταν περιορισμούς ακόμα και στην τέχνη. Θυμάμαι την διαμάχη του με τον Βασίλη Ραφαηλίδη με αφορμή τις αντιδράσεις για την ταινία της Φρίντας Λιάππα “Τα Χρόνια της Μεγάλης Ζεστής”. Στην ταινία παρουσιάζεται ένα ζευγάρι που κάνει έρωτα μέσα σε ένα δωμάτιο που υπάρχει και ένα μωρό. Σε μια εκπομπή της κρατικής τηλεόρασης τότε και με συντονιστή τον Παναγιωτόπουλο (σημερινό υπουργό), ο Σαββόπουλος υπερασπίζεται την ηθική και την σωστή διαπαιδαγώγηση των παιδιών (η ρητορική του δεν είναι το ίδιο καλή όσο η στιχουργία του). Όπως είναι λογικό κατακεραυνώνεται από τον Ραφαηλίδη και μη έχοντας τι άλλο να πει πετάει το: ”ο κ. Ραφαηλίδης λέει αυτά που λέει γιατί δεν έχει παιδιά” για να εισπράξει την ιστορική απάντηση του μεγάλου Ραφαηλίδη: ”Έχω 7 παιδιά… όλα εξώγαμα.”.
- Έχει την ικανότητα να γράφει, αλλά έχει και την ικανότητα να κλέβει. Έχει κλέψει τόσο την ιδέα, αλλά και πολλά από τα πρωτότυπα λόγια της διασκευής του “All along the watchtower” που πρώτος είχε κάνει ο Πουλικάκος (έχω ακούσει τον ίδιο τον Πουλικάκο να το αναφέρει). Αφήστε τις κλοπές που έχει διαπράξει με θύματα τον Dylan (π.χ. Άγγελος Εξάγγελος - Girl From The North Country) και τον Lucio Dalla (π.χ. τo “Τι έπαιξα στο Λαύριο” είναι ολόιδιο με ένα τραγούδι του Dalla που δεν θυμάμαι τον τίτλο) και αφορούν αυτούσια τα τραγούδια. Δεν μένει όμως μόνο εκεί. Επεκτείνεται και στις ιδέες. Γράφει για παράδειγμα ο Ντύλαν άσμα “ηρωικό και πένθιμο” για τον μποξέρ Ρούμπιν Κάρτερ που ηρωποιήθηκε αδίκως ενώ είχε καθαρίσει 3-4 άτομα; Σιγά μην καθότανε ο Σαββόπουλος με σταυρωμένα τα χέρια! Βρίσκει τον στυγνό εγκληματία Κοεμτζή, που αναλόγως με τον Κάρτερ είχε σφάξει άλλους 3-4 και του αφιερώνει το “Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο”, ένα από τα χειρότερα τραγούδια που έχω ακούσει.
- Τα τραγούδια του “Τι έπαιξα στο Λαύριο” και “Ας κρατήσουν οι χοροί” βοηθάνε την καϋμένη την ΦΑΓΕ και την καϋμένη την Vodafone να κερδίζουν περισσότερα (φυσικά και τον ίδιο), μιας και συνοδεύουν τις διαφημίσεις τους.
Ο Νιόνιος επίσης επί ΠΑ.ΣΟ.Κ, είχε εκπομπή στην τηλεόραση ονόματι “Ζήτω το Ελληνικό τραγούδι”, όταν για να πάρεις εκπομπή στην κρατική τηλεόραση (την μόνη που υπήρχε) καταλαβαίνετε τι γλώσσα έπρεπε να διαθέτεις (μετά βέβαια που έπεσε το ΠΑ.ΣΟ.Κ κατακευράνωσε τον “Παπατζή” και υποστήριξε το “Μητσοτάκ"). Σε κάποια από τις εκπομπές του λοιπόν, βάλθηκε, ως αλάνθαστος κριτής και ταυτόχρονα κρινόμενος (!!!), να σχολιάσει τις “στρεβλές” ας πούμε γι’ αυτόν εκφάνσεις του Ελληνικού τραγουδιού. Ως στρεβλή έκδοση του rock χρησιμοποίησε τον Μπουλά (πρώην συνεργάτη του στους Αχαρνής - ο Νιόνιος τιμά πάντα τις συνεγασίες του! *(1)) - Σωστά, συμφωνώ! Ως στρεβλή έκδοση του έντεχνου τραγουδιού χρησιμοποίησε τον Χατζηνάσιο - Σωστά, επαυξάνω! Ως στρεβλή έκδοση του πολιτικού τραγουδιού χρησιμοποίησε τον Ηλία Ανδριόπουλο και εδώ υπάρχει το εξής θέμα…
Δεν ξέρω αν ο Ανδριόπουλος είναι μεγάλος συνθέτης. Ένας σίγουρα ένας συνθέτης με μικρή (ποσοτικά) παραγωγή που δεν κατάφερε να ξεφύγει από την σκιά του Θεοδωράκη και του Χατζιδάκι (γιατί μήπως κατάφερε ο Μούτσης;), όμως… Έγραψε τρία από τα καλύτερα ελληνικά τραγούδια που γράφτηκαν το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα: το “Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες” σε στίχους Μάνου Ελευθερίου, την “Πλατεία Βάθης” και το “Μη κλαις” σε στίχους Μιχάλη Μπουρμπούλη. Όμως επειδή σε αυτά τα ζητήματα υπεισέρχεται σε σημαντικό βαθμό η υποκειμενικότητα, ας πάρουμε μόνο το τελευταίο το “Μη κλαις”, ένα τραγούδι εκπληκτικής αρμονίας μεταξύ της μουσικής και του στίχου κατά την γνώμη μου. Το τραγούδι αυτό το είπε η Μπέλου την εποχή που ήταν της μόδας οι συνθέτες να χρησιμοποιούν παλιούς ρεμπέτες. Το ίδιο είχε κάνει κι ο Νιόνιος με το “Ζεϊμπέκικο” (Βρώμικο ψωμί) που κατά σύμπτωση η στιχουργική του έχει παραπλήσια θεματολογία . Ποιο είναι αυτό το χαρακτηριστικό (ένα από τα χαρακτηριστικά - ίσως το πιο κοινώς αποδεκτό) που καταξιώνει ένα τραγούδι και έναν δημιουργό κατά συνέπεια; Η αντοχή στον χρόνο. Μάλιστα… Μήπως μπορείτε να μου πείτε αν έτυχε να βρεθείτε σε μια μουσική συντροφιά, σε μια γιορτή, σε μια μουσική εκδήλωση, σε ένα μαγαζί που παίζει αυτό το είδος της μουσικής, που να μην παίζεται το “Μην κλαίς”; Πόσοι από εσάς ακούσατε στις ίδιες περιστάσεις το “Ζεϊμπέκικο”; Για την ιστορία… η κριτική για τον Μπουλά και τον Χατζηνάσιο ανασκευάστηκε, για να μην πω αποσύρθηκε ατάκτως, όταν και οι δυο παρέστησαν στην εκπομπή (μετά από κάλεσμα του ίδιου του Νιόνιου) και “υπερασπίστηκαν” τον εαυτό τους μπροστά στον αδέκαστο δικαστή. Για τον Ανδριόπουλο (επειδή αυτός δεν απεδέχθει την τιμή να παραστεί) κρέμεται ακόμα ως δαμόκλειος σπάθη η “αλάθητος κρίση” του μεγάλου (σε ηλικία) δημιουργού…
Όλα αυτά ήρθαν στο μυαλό μου όταν διάβασα πριν μερικές μέρες ότι στην “γιορτή” για τα 40χρονα του στο τραγούδι (ουάου), στο Ηρώδειο (που αλλού) και μπροστά στο high society της Ελληνικής κοινωνίας, χρησιμοποίησε (κυριολεκτικά) την Καλομοίρα η οποία βγήκε μέσα από μια τούρτα και τραγούδησε το “Happy Birthday Mr.President” αλλά Merilyn… Μάλιστα ο καλλιτέχνης, μπροστά σε κάποια κριτική που δέχτηκε, συνήθιζε να διαλαλεί στις εκπομπές του Αιμίλιου Λιάτσου και της Έλενας Κατρίτση το… ευφάναστο και πολύ… πετυχημένο ”Και ποια περιμένατε να βγάλω από την τούρτα, την Φαραντούρη;”
Κάποιος θα μπορούσε να ερμηνεύσει το συγκεκριμένο happening ως ειρωνικό σχόλιο, εγώ θα το ερμήνευα απλά ως εμπορικό σχόλιο στα πλαίσια της κοσμοπολίτικης στροφής του καλλιτέχνη. Με βάση αυτά τα λίγα λοιπόν θα πρόσθετα στην αρχική μου πρόταση (περί μέτριου τραγουδοποιού) το “καλός έμπορος”. Όμως επειδή η τέχνη δεν μπαίνει στην διατίμηση και παύει να είναι τέχνη όταν στηρίζει την εξουσία, θα κλείσω επαναλαμβάνοντας την φράση των Κατσιμιχαίων… ”Μας ενδιαφέρει μόνο να περπατάμε στο δρόμο , να μας βλέπουν οι άνθρωποι και να λένε “να ένας εντάξει!”. Χίλιες φορές αυτό , παρά να λένε “να ένας πολύ καλός συνθέτης , αλλά πολύ μεγάλος μαλάκας!”.
Τελευταία ενημέρωση: Ναι, ναι, ο Νιόνιος του Μεγάρου ως θεματοφύλακας του πολιτισμού, βγήκε και κατακευραύνωσε τον κοσμάκη που πανηγύριζε για την νίκη της Παπαρίζου στην Eurovision. Βλέπετε το ”εστιατόριο του πατέρα της Καλομοίρας στην Νέα Υόρκη” είναι ανώτερης κατηγορίας από αυτό του πατέρα της δύστυχης Παπαρίζου στη Σουηδία.
*(1) Αντιγράφω άλλο ένα παράδειγμα από το βιβλίο του Ντίνου Δηματάτη “Παύλος Σιδηρόπουλος - Το μοναχικό μπλουζ του πρίγκηπα”: “… Στη συνέχεια επιχειρείται μια προσπάθεια να εμφανιστούν μαζί με τον Σαββόπουλο αλλά ο τελευταίος αρνείται την πρόταση, αφού δεν συγχωρεί τα Μπουρμπούλια όταν έφυγαν απ’ αυτόν για να ακολουθήσουν την αυτόνομη πορεία τους, ενώ παράλληλα ήταν δυσαρεστημένος και από την στάση του Σιδηρόπουλου, αφού του είχε εκμηστηρευθεί πριν από μήνες ότι τον προόριζε για συνεργάτη του και ο τελευταίος είχε αρνηθεί ευγενικά την πρόταση αυτή.”
Σχετικά κείμενα:
Den katalaveno tis prokataleipsies orismenon pou theloun genika tous “kalous” kallitexnes nte kai kala teleious antrwpous xwris pathi, na min kanoun lathi, na min allazoun gnomi, na mi vgazoun xrima. Prepei diladi na einai anendotoi se ola, na zoun ws agioi kai na pethainoun sti psatha ?! H kritiki sou sto en logo kallitexni mporei na einai swsti kai dikaia stis leptomeries alla genika sto thema tis texnis oi apopseis sou einai akraies. Diladi nomizeis oti autoi pou den logariazoun kyverniseis, politikes kai katestimena den xrisimopoiountai kai den ekmetaleyontai apo autes?! Oloi oi kallitexnes oi hrwes pou wramatizesai oi ftwxoi kai oi peinasmenoi tha ginoun fantaxtera panoforia arga i grigora… apo ton tyflo Omiro ews kai to telefteo xapakia roka…
-----
H σύσταση μου είναι να διαβάσεις το βιβλίο του Δημήτρη Καράμπελα “Διονύσης Σαββόπουλος"-εκδόσεις Μεταίχμιο. Εκεί θα βρεις έναν πειστικό Σαββόπουλο, χωρίς καιροσκοπισμούς. Κάτι μου λέει όμως, ότι δεν θα μπεις στον κόπο. Και καλά θα κάνεις. Τι θα ήμασταν χωρίς τις προκαταλήψεις μας; Ένα τίποτα! Για να μην νομίσεις ότι το παίζω αντικειμενικός : οι Κατσιμιχαίοι για μένα τελείωσαν με το “Ρίτα-Ριτάκι”. Από κει και πέρα όλο μελό και κουλτούρα και σοβαροφάνεια… Ωραίο το μπλογκ σου.
Αν και προσέχω τις προκαταλήψεις μου σαν τα μάτια μου, γιατί όπως λες και εσύ τι θα είμασταν χωρίς αυτές, θα ακολουθήσω την σύστασή σου μιας και θα αγόραζα κάνα βιβλίο για τις διακοπές… Όμως για να διαφωνήσω με την σειρά μου με την δική σου προκατάληψη για τους Κατσιμιχαίους, θα σου πω ότι όντως τα παλικάρια είχαν και έχουν μια ροπή προς το μελό, αλλά συνομίλησαν με την μεγάλη έμπνευση πολλές φορές. Για μένα το “Υπόγειο”, το “Του Έρωτα” (το σόλο με το κλαρίνο του Παπαδόπουλου είναι εκπληκτικό), το “Μη Γυρίσεις”, το “Για Ένα Κομμάτι Ψωμί”, ο “Κόκκινος Χορός” κλπ. είναι τραγούδια που αν και δεν ανήκουν στο είδος αγαπώ έχουν σημαδέψει το νέο Ελληνικό τραγούδι. Πάντα στο μυαλό μου υπάρχει ο στίχος από την “Μοναξιά του Σχοινοβάτη”:
“...θα μείνω εδώ και θα υπάρχω όπως μπορώ
Και για το πείσμα σας γουρούνια θα αντέχω
θα περιμένω άλλες μέρες...”
Οι ενστάσεις μου για τον Σαββόπουλο δεν αφορούν τα πάθη αλλά το χρήμα. Χρήμα και τέχνη είναι έννοιες ασύμβατες. Ο Άσιμος κάπου λέει “χιλιάδες δυο αλήθειες ο πόνος μου γεννάει” και είναι απόλυτα σωστό κατά την γνώμη μου γιατί σκοπός της τέχνης είναι η αλήθεια ακόμα και αν αυτή αναζητείται μέσα από σουρεαλιστικούς, αφαιρετικούς, ή οραματικούς ατραπούς. Η τέχνη είναι επίσης φύση αντιεξουσιαστική. Δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι κάνεις τέχνη όταν χρηματοδοτείσαι και συνεργάζεσαι με την εκάστοτε εξουσία. Και για του λόγου το αληθές… μήπως θυμάσαι από πότε έχει να βγάλει καλό δίσκο ο Σαββόπουλος; Θα σου θυμίσω εγώ: από την “Ρεξέρβα” (1979) πιστεύω, αλλά μπορείς ίσως να πεις και από τα “Τραπεζάκια Έξω” (1983). Κάνε την αναγωγή…
Tα λάθη είναι ανθρώπινα. Αν τα παραδέχεσαι κιόλας, τόσο το καλύτερο. O Σαββόπουλος τα παραδέχεται· εμπράκτως στην περίπτωση Χατζηνάσιου, Ανδριόπουλου. Για εφάρμοσε τα ίδια μέτρα και σταθμά στην πολιτιστική πολιτική του ΚΚΕ : το ρεμπέτικο, στις αρχές του, το έφτυνε. Το ροκ είδαμε και πάθαμε να το βάλουμε στα φεστιβάλ του Οδηγητή. Εδώ κι αν βρίσκεις παλινωδίες και ταλαντεύσεις, απολύτως φυσιολογικές για έναν ζωντανό οργανισμό! Κάτι μου λέει όμως ότι δεν θα χρησιμοποιήσεις τα ίδια κριτήρια, αν γράψεις ποτέ γι αυτές. ΑπΆ το “μητσοτάκ” πάλι, το να βλέπεις μόνο την προτροπή ψήφου ( με την οποία εγώ συμφωνούσα εκείνη την εποχή και je ne regrette rien ) είναι, κατΆ εμέ, λάθος. Εγώ τουλάχιστον βλέπω, μεταξύ άλλων, κι ένα κομμάτι ραπ, αμιγώς ελληνικό. Για τον Ανδριόπουλο θα συμφωνήσω μαζί σου: έγινε ο εύκολος στόχος, για να ειπωθούν πράγματα που δεν τον αφορούσαν. Για τον Χατζηνάσιο θα διαφωνήσω. Να ΅είμαστε καλά. Έχεις φτιάξει ένα από τα ωραιότερα logos που έχω δει για το μπλογκ σου. Μπράβο.
Θα συμφωνήσω 100% μαζί σου για την στάση του ΚΚΕ απέναντι στο Ρεμπέτικο και στο Rock. Μια στάση που δυστυχώς συνεχίζεται και σήμερα μεταλλαγμένη στο “τα δικά μας παιδιά”. Άνοιξε τον τηλεοπτικό 902 και ή τον Πανακωνσταντίνου θα δεις, ή τον Πασχαλίδη, ή τον Τσακνή. Ήμαρτον! Η αριστερά που έπρεπε να είναι ανοιχτή σε κάθε μορφή τέχνης με ρίζες στον λαό, παλιότερα να είναι αγκυλωμένη σε “στρατευμένες τέχνες” και σοσιαλιστικούς ρεαλισμούς και σήμερα να φορά παρωπίδες.
Ειλικρινά δεν ήξερα το ότι ο Νιόνιος έχει παραδεχτεί το λάθος του για την περίπτωση του Ανδριόπουλου, αλλά βασίζομαι στην δική σου γνώση. Όσο για το “μητσοτάκ”, άστο καλύτερα γιατί είμαι σίγουρος πως κι ο ίδιος ο Σαββόπουλος θα έχει μετανιώσει που το ΅γραψε (άλλο ένα ανθρώπινο λάθος
) και σε κάθε περίπτωση αν θέλω να ακούσω Ελληνική Ραπ (που δεν τρελαίνομαι), θα προτιμούσα σίγουρα κάτι σε Active Member.
Ευχαριστώ για τα καλά λόγια για το logo.
Σε λυπάμαι. Βρέθηκα τυχαία σε αυτό το blog. Μάλλον είσαι αυτό που με γραφυρότατο τρόπο περιγράφει ο Νιόνιος χωρίς πολλά πολλά λόγια (όπως εσύ λες):
Κωλοέλληνες μασκαρλίκια αει δές
στο άλφα της αξίας ,της αρχής της βίας ,λουτροκαμπινές
τιμωρός καιρός, πέντε αιώνες δύσης εθνικής θα ζήσεις από δώ και μπρος
με αγγλικές αλφαβήτες, μαλλιαροί μου Ελλαδίτες, θλιβερές μου πορδές.
Ελπίζω να νοιώθεις το blog σου βρώμικο τώρα. Θα ήταν ευχαριστησή μου. :D
Διαφωνώ σχεδόν κάθετα με τις απόψεις σου περί Σαββόπουλου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμμερίζομαι το αμέσως προηγούμενο σχόλιο. Είμαι σίγουρος ότι δεν υπάρχει περίπτωση να σε πείσω -τουλάχιστον δε μπορώ να σε πείσω να σου αρέσει ο Σαββόπουλος (αν ήμουν ίσως υπνωτιστής...). Ως γνωστόν, περί ορέξεως… Θα ‘θελα όμως να σχολιάσω μερικά από όσα λες, κυρίως προς “αποκατάστασιν της ιστορικής αληθείας”, αλλά και να διατυπώσω ορισμένα ερωτήματα. Ξεκινάμε λοιπόν:
α)Δεν ξέρω τι μουσική ακούς, αλλά τα ματόκλαδά της λάμπουν “σαν τα λούλουδα του κάμπου” και όχι “σαν τα λούλουδα του δάσους”. Ίσως βέβαια να ήσουν επηρεασμένος από τους Apurimac και το τραγούδι τους “Λουλούδι του δάσους” με τους Κατσιμίχα. Εντάξει, μπερδεύτηκες, αλλά δε μπορείς να φέρνεις ως υπόδειγμα πύκνωσης νοήματος ένα στίχο του Μάρκου και να τον παραθέτεις λάθος. Σημειωτέον δε βλέπω πως ο Μάρκος, τον οποίο λατρεύω, “τα λέει όλα” μέσα στη στη συγκεκριμένη πρόταση: μια απλή παρομοίωση είναι (δε μιλάω για το στίχο του Άκη Πάνου που παραθέτεις: είναι όντως αριστουργηματικός). Θα μπορούσα να σου αναφέρω δεκάδες στίχους του Σαββόπουλου με υποδειγματική πύκνωση νοήματος, και απορώ που, ενώ σε άλλο κείμενό σου ισχυρίζεσαι ότι έχεις λιώσει τους δίσκους του, το μόνο που έχεις να πεις είναι ότι “ο Νιόνιος χρειάζεται ολόκληρα κατεβατά” για να πει αυτό που θέλει, εδώ όμως θα σημειώσω μόνο ότι η Θαλασσογραφία (όπως και να το κάνεις εμβληματικό τραγούδι που αρέσει στους πιο απίθανους ανθρώπους που έχω συναντήσει χωρίς να έχουν ιδέα ποιανού είναι) απαρτίζεται από το εξής τεράστιο κατεβατό στίχων:
Να μας πάρεις μακριά
Να μας πας στα πέρα μέρη
Φύσα θάλασσα πλατιά
Φυσ’ αγέρι, φύσ’ αγέρι. [Αυτά]
και επειδή δε μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό, να υπενθυμίσω ότι πολλοί στίχοι αυτού του “φλύαρου τραγουδοποιού” έχουν μετατραπεί σε σλόγκαν, σε συνθήματα, σε φράσεις της καθημερινής μας ζωής: “Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια”, “Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή”, “Ας κρατήσουν οι χοροί”, “Κωλοέλληνες”, “Τραπεζάκια έξω”, “Σημαία από Νάυλον”, “Έρχεται βροχή, έρχεται μπόρα”, “Σ’ευχαριστώ, ω, εταιρεία” κτλ., κτλ.
β)Γράφεις :"Το κακό -ή το καλό όμως αν θέλετε- είναι πως η εικόνα ενός καλλιτέχνη δεν σχηματίζεται μόνο από την καλλιτεχνική του αξία αλλά και από τον χαρακτήρα του”. Σύμφωνοι. Με μια ένσταση όμως. Η εικόνα του συγκεκριμένου ανθρώπου σχηματίζεται έτσι. Όχι του καλλιτέχνη. Προσωπικά νοιάζομαι πολύ λιγότερο για το χαρακτήρα ενός καλλιτέχνη και περισσότερο για το έργο του. Η φράση σου όμως αυτή είναι αποκαλυπτική ως προς τον τιτλο του κειμένου. “Δεν το γουστάρω γιατί δε μου αρέσει ο χαρακτήρας του”, και επειδή προφανώς δε γνωρίζεις προσωπικά τον ίδιο, υποθετώ ότι εννοείς ότι σε ενοχλεί η δημόσια εικόνα του, η εν γένει συμπεριφορά του, ή για να δανειστώ έναν “πιασάρικο” τίτλο, σε ενοχλεί ο “πολιτικός” Σαββόπουλος. Δεκτόν, όπως δεκτόν είναι γι’ αυτό το λόγο να βλέπεις το Σαββόπουλο αρνητικά Μήπως όμως αυτή η σχεδόν απέχθειά σου για τον εν λόγω κύριο σε κάνει λίγο περισσότερο προκατειλημμένο (παρότι ισχυρίζεσαι ότι προσέχεις τις προκαταλήψεις σου σαν τα μάτια σου) απέναντι σε οτιδήποτε έχει κάνει, κάνει σήμερα ή πρόκειται να κάνει;
γ) Ας περάσω τώρα στον καταιγισμό των αρνητικών του Σ. που παραθέτεις: Αρχικά λες ότι είναι καιροσκόπος ως προς την πολιτική του ιδεολογία. Κατά την άποψή μου, είναι πολύ εύκολο να λέμε ότι υπήρξε αριστερός επειδή είχε πέραση το αριστεριλίκι, ένας άνθρωπος που έφαγε ξύλο στα κρατητήρια της Μπουμπουλίνας επί Χούντας. Είναι τεράστια η συζήτηση περί Αριστεράς και Δεξιάς, αλλά νομίζω ότι θα έβγαινα εκτός θέματος αν την ξεκινούσα εδώ. Αρκούμαι να πω ότι για Βυζάντιο και λοιπά “νεοορθόδοξα” είχε μιλήσει ήδη από το ‘71 (θυμίζω “του Παλαιολόγου τα κόκκινα σανδάλια” στη Μαύρη Θάλασσα), αλλά τότε κανείς δεν τον είχε κατηγορήσει, και πως μετά το ‘90 που κατηγορήθηκε για συντηρητική στροφή έχει γράψει τραγούδια όπως “Η Μοναξιά της Αμερικής”. Προσωπικά δεν είμαι καθόλου σίγουρος αν υπήρξε οντως αριστερός, Πασόκος, δεξιός ή εθνικιστής ποτέ. Νομίζω πως ούτε κι αυτός ξέρει. Άλλο πράγμα όμως να μην έχεις μια συμπαγή πολιτική ιδεολογία και άλλο να αποδίδεις το γεγονός αυτό σε καιροσκοπισμό.
δ) Επειδή, όταν μιλάς για το “μητσοτάκ”, απευθύνεσαι στους νεότερους, επιδίδεσαι και στο σπορ της παραπληροφόρησης. Δεν ξέρω αν έχεις ή αν θυμάσαι το τραγούδι αυτό, αλλά πάντως ύμνος στο Μητσοτάκη δεν είναι. Είναι όντως προτροπή για ψήφο στο Μητσοτάκη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή με βάση την τότε κατάσταση, η οποία προτροπή μάλιστα αιτιολογείται ποιητικά μεν αλλά αρκούντως ικανοποιητικά μέσα στο τραγούδι, αλλά όχι και ύμνος. Εκτός αν ο χαρακτηρισμός “ύμνος για το Μητσοτάκη” μπορεί να περιλαμβάνει κατά τη γνώμη σου, αλλά και κατά τη γνώμη των νεοτέρων, φράσεις όπως “αντιπολιτική τ’ όνομά του, κι ο δρόμος του γραμμή όλο ζικ-ζακ”, “άνθρωπος μουλιάπας”, “προτείνω τον ψηλό, που μοιάζει με ροφό” κτλ.
ε) “Εξελίχθηκε σε χειροκροτητή και σφουγγοκολάριο της εξουσίας και του κεφαλαίου αποκομίζοντας έτσι, κρατικά κονδύλια, μέγαρα, Ηρώδεια, βιλές στο Πήλιο, κότερα κλπ.” : Για τα κρατικά κονδύλια δεν ξέρω, μάλλον εσύ έχεις σχετικά στοιχεία, αλλά στο Ηρώδειο έχουν τραγουδήσει πολλοί και διάφοροι: όλοι τους σφουγγοκωλάριοι και οσφυοκάμπτες κατά τη γνώμη σου; Όσο για το σπίτι στο Πήλιο, το έχει, αν δεν κάνω λάθος, από τα τέλη του ‘70. Δυστυχώς, και το εννοώ το “δυστυχώς”, ελάχιστοι καλλιτέχνες δεν αμείβονται στην εποχή μας και εντός του κοινωνικοπολιτικού συστήματος όπου ζούμε. Λεφτά έβγαλε και τα επένδυσε σε σπίτι και σε κότερο(;). Τόσο κακό είναι; Δηλαδή όλοι πρέπει να ‘ναι σαν τον Άσιμο; Ή μήπως ο Χατζιδάκις, που μάλλον εκτιμάς, δεν απολάμβανε τις πολυτέλειες που ήθελε ο ίδιος χάρη στα χρήματα που απέκτησε από τη μουσική; Πρέπει ντε και καλά να είσαι σφουγγοκωλάριος της εξουσίας και του κεφαλαίου για να πλουτίσεις -σιγά τον πλούτο δηλαδή. Εντυπωσιακός πάντως είναι και ο πληθυντικός που χρησιμοποιείς: ενω τα “μέγαρα” (προφανώς εννοείς το Μέγαρο Μουσικής) και τα “Ηρώδεια” διαβάζονται ως εμφατικά σχόλια, ο πληθυντικός σε υλικά αγαθά, κινητά και ακίνητα, πάντα υπαινίσσεται μια πραγματική πληθώρα τους, και εν πάσει περιπτώσει μια χυδαιότητα στον τρόπο απόκτησής τους.
στ) Για την “τουρνέ” στα στρατόπεδα δε θυμάμαι λεπτομέρειες, ήμουν βλέπεις μικρός, αλλά νομίζω, χωρίς να είμαι σίγουρος ότι την είχε κάνει ως αντάλλαγμα/αντίχαρη/εξιλέωση για το ότι δεν πήγε ο ίδιος φαντάρος. Όσο για το κατά πόσον ήταν ή όχι υποχρεωμένοι οι φαντάροι να τον ακούσουν, το ίδιο ισχύει και για πολλές εμετικές “λαϊκές βραδιές” που υποχρεώνονται συχνά πυκνά να παρακολουθούν. Επιπλέον, ο Βαρβιτσιώτης με νόμο του επέτρεψε επισήμως την ελεύθερη διακίνηση και ανάγνωση εφημερίδων εντός του στρατού. Προφανώς αυτό σημαινει κατ’ εσέ ότι η εξουσία θεωρεί και απίστευτα ακίνδυνες όλες τις εφημερίδες. Δηλαδή η εξουσία θέλει να ακούγεται μέσα στα στρατόπεδά της το “Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή”;
στ) Ερχόμαστε στην παρατήρησή σου που μ’ έκανε να μπω στον κόπο να φλυαρώ τόση ώρα: 1) έκλεψε από τον Πουλικάκο τα λόγια της διασκευής του All Along the watchtower! (άκουσα κι εγώ τον Πουλικάκο να μιλάει για αυτή τη διασκευή, νομίζω ότι άκουσα και την ίδια τη διασκευή, αλλά δεν τον άκουσα να κάνει λόγο για καμιά κλοπή). 2) Έκλεψε από το Ντίλαν τον Άγγελο-Εξάγγελο! Μα το αναφέρει ρητά στο δίσκο ότι είναι του Ντίλαν, όπως και ο “Παλιάτσος και ο Ληστής” και παρεμπιπτόντως το αυθεντικό τραγούδι του Ντίλαν είναι το “The Wicked Messenger”. 3) Έκλεψε το “Λαύριο” από το Lucio Dalla! Λες ότι δε θυμάσαι ποιο είναι το αντίστοιχο τραγούδι του Ιταλού, αλλά το “Ο Χρόνος που μετραει” απο το δίσκο “ο κύριος Σαββόπουλος θερμά ευχαριστεί” δηλώνεται ρητά εκεί ότι είναι το τραγούδι “L’ anno che verra”. Τώρα από πότε η διασκευή ενός τραγουδιού όταν δηλώνεται η προέλευσή του θεωρείται κλοπή, δεν ξέρω. Όσο για την “κλοπή ιδεών” που αναφέρεις, εδώ πια, επίτρεψέ μου, μιλάμε για εμπάθεια! Στην τέχνη η διακειμενικότητα, η αναφορά σε άλλα κείμενα, σε άλλους καλλιτέχνες, οι επιρροές και επιδράσεις του ενός στον άλλο δεν είναι μόνο θεμιτές αλλά για πολλούς απαραίτητες. Εσύ όμως, επειδή μάλλον, όπως δηλώνεις ξεκάθαρα, σιχαίνεσαι το “Μακρύ ζεϊμπέκικο για το Νίκο”, δε διστάζεις να πεις ότι η ιδέα του είναι κλεμμένη απ’ το Ντίλαν! Ας είναι...(Προσωπικά, ως φιλόλογος, θεωρώ το συγκεκριμένο τραγούδι ορισμό αυτού που θα μπορούσα να ονομάσω σύγχρονο αστικό έπος, συνεχιστή των ομηρικών και της μεσαιωνικής μπαλάντας, ένα τραγούδι μυθιστόρημα, και σε καμιά περίπτωση δεν ηρωοποιεί τον Κοεμτζή.)
ζ) Κουράστηκα...Όπως μπορεί κανείς να καταλάβει, θα μπορούσα να συνεχίσω για ώρες, αλλά θα πω μόνο αυτό: Καλή η κριτική, αλλά καλύτερη η ακριβολογία.
Και για την αντιγραφή,
Αντώνης Γαζάκης
Αγαπητέ μου κύριε Γαζάκη,
Κύριε καθηγητά,
Εκτιμώ την αγάπη σας για την ακρίβεια και ζητώ ταπεινά συγνώμη για την εκ παραδρομής λάθος γραφή του στίχου του Βαμβακάρη την οποία, αν και από καιρό μου είχε καταδείξει φίλος, λησμόνησα να διορθώσω. Αν και δεν είμαι φιλόλογος όπως εσείς επιτρέψτε μου να αντιπαραθέσω ορισμένα -όχι και τόσο γλαφυρά- σημεία στα όσα γράφετε για τον, προφανώς, αγαπημένο σας καλλιτέχνη.
Θα μείνω στην δική σας αρίθμηση αν και σεις βλέπω ότι υπερπηδάτε σημεία του δικού μου κειμένου και απαντάτε αποσπασματικά. Κουβέντα δεν κάνετε για τον καλλιτέχνη με τα πυκνά… νοήματα και την σχέση του με την Φάγε και την Vodafone, για τις εκπομπές στην τηλεόραση (ετοιμάζει καινούργια άκουσα τώρα, μπορείτε να χαρείτε), για τις πουριτανικές απόψεις περί τέχνης που επικροτούν την λογοκρισία, για τις τούρτες κλπ. Ας’ είναι.
Έχουμε και λέμε…
α) Σίγουρα δεν πρόκειται να συμφωνήσουμε ποιο είναι καλό και ποιο κακό τραγούδι (δεν είναι κι απαραίτητο άλλωστε), αλλά επιτρέψτε μου να μην θεωρώ την Θαλασσογραφία ως τέτοιο. Είδατε να υπερασπίζομαι πουθενά το λεγόμενο “σλογκανάτο τραγούδι”; Γιατί μου αναφέρεται τα “Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια”, “Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή”, “Ας κρατήσουν οι χοροί”, “Κωλοέλληνες” κλπ; Για να μου δείξετε πως μπορεί και γράφει κι ο Νιόνιος τραγούδια σλόγκαν; Μπράβο του. Κι ο Φοίβος μπορεί, κι ο Καρβέλας μπορεί και μάλιστα καλύτερα.
β) Γράφετε: ”Προσωπικά νοιάζομαι πολύ λιγότερο για το χαρακτήρα ενός καλλιτέχνη και περισσότερο για το έργο του.”. Εγώ πάλι όχι.
γ) Με κατηγορείτε για έλλειψη ακρίβειας. Κάπου μάλιστα γράφετε ειρωνικά: ”εσύ έχεις σχετικά στοιχεία”. Αλήθεια, το ”Ένας άνθρωπος που έφαγε ξύλο στα κρατητήρια της Μπουμπουλίνας επί Χούντας” κατά πόσο είναι ακριβές; Ήσασταν παρών μήπως στο συγκεκριμένο περιστατικό; Κύριε Γαζάκη μου, ξέρετε πόσο κόσμο γνωρίζω που έφαγε, ή που λέει πως έφαγε ξύλο στην Χούντα; Μήπως εσείς το θεωρείτε εξαργυρώσιμο τίτλο τιμής; Δεν νομίζω… Αυτό που μπορώ να σας πω με βεβαιότητα είναι το ότι την εποχή που ο πατέρας μου ήταν εξορία στην Γυάρο και είχε χάσει για 7 χρόνια την δουλειά του, ο Αγαπητός Διονύσης έβγαζε 2 ή 3 δίσκους (διορθώστε με αν κάνω λάθος), έκανε εμφανίσεις σε μαγαζιά και μπουάτ και εκτόξευε στα ύψη την καριέρα του.
Δεν νομίζω πως είμαι σε θέση να σας συμβουλέψω εγώ, αλλά αυτό το “περί Χούντας” μην το αναφέρετε πουθενά. Μάλλον θα πλήξει την επιχειρηματολογία σας. Μέχρι κι ο Τζουμάκας σταμάτησε να το λέει.
Μου αρέσει η γλαφυρότητα του λόγους σας. Κυριολεκτικά με τρέλανε (με την καλή έννοια) η μετάφραση του ”όπου φυσάει ο άνεμος” σε ”έλλειψη συμπαγούς πολιτικής ιδεολογίας”. Έξοχο!!!
δ) ”Είναι όντως προτροπή για ψήφο στο Μητσοτάκη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή...”. Αυτό είναι πολύ χειρότερο κύριε Γαζάκη μου… Πολύ χειρότερο…
Παρακαλώ, νοήμων άνθρωπος είστε, μην μου αναφέρεται χαριτωμενιές του τύπου ”άνθρωπος μουλιάπας”, ”προτείνω τον ψηλό, που μοιάζει με ροφό”. Έλεος!
ε) ”… ο πληθυντικός σε υλικά αγαθά, κινητά και ακίνητα, πάντα υπαινίσσεται μια πραγματική πληθώρα τους, και εν πάσει περιπτώσει μια χυδαιότητα στον τρόπο απόκτησής τους.”. Αυτό ακριβώς υπαινίσσομαι. Χυδαιότητα. Όπως ακριβώς το λέτε…
στ) Ώστε η στρατιωτική θητεία είναι ανταλλάξιμη με τουρνέ μετά του Υπουργού στα στρατόπεδα; Δεν το ήξερα αυτό κύριε Γαζάκη μου. Συγνώμη.
ζ) Όσον αφορά τον Πουλικάκο υπάρχει η δυνατότητα να ακούσετε την προσωπική του μαρτυρία. Ειλικρινά στην διάθεσή σας αν το θελήσετε.
Λέτε ότι ρητά στους δίσκους αναφέρεται ότι τα συγκεκριμένα τραγούδια είναι διασκευές. Αναφέρεστε στα αυθεντικά βινύλια μήπως τα οποία δεν κατέχω; Σας ρωτώ γιατί μπορώ να σας δείξω ένα σωρό CD, συλλογές κλπ. όπου δεν αναφέρεται τίποτα απολύτως. Πάντως επειδή το θέμα έχει ενδιαφέρον μπορούμε να το ερευνήσουμε περισσότερο.
”σύγχρονο αστικό έπος”… χαχαχαχα χαχαχαχα χαχα χαχαχαχα χαχαχαχαχα χαχαχαχαχαχα χαχαχαχα χαχαχαχαααα… Συγνώμη δεν λοιδορώ το σχήμα λόγου σας. Απλά μου βγήκε αυθόρμητα. Να ‘στε καλά… Με κάνατε να ευθυμήσω με τέτοια μαυρίλα έξω!
Δεν θέλω να σας προσβάλω. Είπαμε… Δεν θα συμφωνήσουμε στα μουσικά γούστα και δεν είναι και απαραίτητο
... Φαντάσου και να μην κουραζόσαστε δηλαδή!
Συναρπαστικό το κείμενό σας, και το εννοώ κυριολεκτικά! Όντως πρόκειται για έναν από τους αγαπημένους μου καλλιτέχνες, αυτό όμως να ξέρετε ότι δε σημαίνει πως τον έχω αγιοποιήσει κιόλας. Την (ιδεολογική) κριτική που του ασκείτε θα μπορούσα σε πολλά σημεία της να την προσυπογράψω ως προς την ουσία της -όχι ως προς το ύφος, σίγουρα. Σε άλλα σημεία θα διαφωνούσα, αν και είτε το πιστεύετε είτε όχι εσείς κι εγώ είμαστε πολύ κοντά ιδεολογικά. Το ότι είναι αγαπημενος μου καλλιτέχνης απλά με κάνει κάποιες φορές να προσπαθώ περισσότερο από άλλους να καταλάβω γιατί κάνει κάτι, όπως θα έκανα και με ένα αγαπημένο πρόσωπο που με πληγώνει η συμπεριφορά μου.
Το κείμενο μου δεν είχε την πρόθεση να αποτελεί ούτε “απολογία” ούτε “υπεράσπιση” του Σαββόπουλου ούτε καν “απάντηση” στο δικό σας όπως σημειώνετε. Εξ ου και η αποσπασματικότητα του. Απλά θεώρησα ότι θα έπρεπε να επισημάνω ορισμένα σημεία του δικού σας κειμένου στα οποία θεωρούσα ότι υπήρχε έλλειψη ακρίβειας. Κάποιες από τις παρατηρήσεις μου τις αποδέχεστε, κάποιες όχι και κάποιες άλλες δεν τις σχολιάζετε.
Δεν αναφέρω πάντως τη Θαλασσογραφία ως ένα “καλό” τραγούδι (συμφωνώ ότι αυτό είναι θέμα γούστου)αλλά ως ένα παράδειγμα σύντομου, πυκνού στίχου, γι’ αυτό και το σχόλιό μου είναι σε παρένθεση. Επιπλέον, όσον αφορά στα “σλογκανάτα” τραγούδια υπάρχει μια τεράστια διαφορά με το Φοίβο και τον Καρβέλα: αυτοί τα γράφουν επί τούτου. Δε νομίζω ότι οι στίχοι που παρέθεσα (δεν αναφερόμουν σε ολόκληρα τα τραγούδια) γράφτηκαν με την πρόθεση να γίνουν συνθήματα. Δεν θεωρώ τη λακωνικότητα και τη συντομία αυτοσκοπό ούτε μέγιστο προτέρημα του λόγου (ελπίζω να μην διαβάσω κανένα σχόλιο του τύπου: αυτό φαινεται! :Ρ ), αλλά εσείς μάλλον τη θεωρείτε. Δε γίνεται όμως τη μια να είναι τη μια “συμπύκνωση νοήματος” και την άλλη “συνθηματολογία.
Επαναλαμβάνω σχετικά με τον καιροσκοπισμό: άλλο το “αυτός αλλάζει διαρκώς ιδεολογία/πολιτικές απόψεις” (αν και επιμένω ότι αυτό είναι μια τεράστια συζήτηση στην περίπτωση Σαββόπουλου) και άλλο το “αυτός αλλάζει διαρκώς ιδεολογία/πολιτικές απόψεις για να κερδίσει κάτι”. Δεν ξέρω τι είναι χειρότερο, ίσως το πρώτο, αλλά είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Δηλαδή, ο Θεοδωράκης που σύμφωνα με κάποιους είναι ο πλέον μεταλλαγμένος ήταν καιροσκόπος από την εποχή του εμφυλίου; Ποιος μίλησε για “εξαργύρωση”; Όχι πάντως ο ίδιος ο Σαββόπουλος, που δεν το
έπαιξε ποτέ αγωνιστής του λαού ή αντιστασιακός. Ούτε κι εγώ επίσης. Εδώ μάλλον παρεξηγήθηκα…
Για το “μητσοτάκ” : μπορεί η προτροπή ψήφου όντως να είναι χειρότερη από έναν ύμνο στο Δράκουλα, αλλά δεν είναι ύμνος. Συμφωνείτε σ’ αυτό; Τώρα, γιατί είναι χαριτωμενιές οι αναφορές σε φράσεις που αν τουλάχιστον απευθύνονταν σε μένα ίσως να τις θεωρούσα προσβλητικότατες και σίγουρα όχι ύμνο, δεν καταλαβαίνω.
Δεν σας ειρωνεύτηκα όταν σημείωσα ότι ίσως να έχετε σχετικά στοιχεία για τα κρατικά κονδύλια που πήρε. Απλά εννοούσα ότι εγώ δε μπορώ να μιλήσω για κρατικά κονδύλια που έχει πάρει, επειδή απλά δεν το ξέρω αυτό. Δε μου είπατε όμως, έχει πολλές βίλες στο Πήλιο και πολλά κότερα; Ένα σπίτι που το απέκτησε περίπου μετά από 10 χρόνια καριέρας (σε μια εποχή που δεν ήταν μόδα το Πήλιο και δεν το χρυσοπλήρωσε) είναι τόσο μεγάλη χυδαιότητα; Για τη σχέση καλλιτέχνη και χρημάτων έχω κατά βάση την ίδια θέση με σας, τουλάχιστον όσο μπόρεσα να την καταλάβω από κάποιες αναφορές σας. Αλλά τώρα “χυδαιότητα”; Μπορεί, δεν ξέρω…
Η θητεία δεν είναι ανταλλάξιμη με τουρνέ και μπορεί να είναι απαράδεκτη ως συμπεριφορά η συγκεκριμένη, αλλά τελικά το έκανε για τα λεφτά ή όχι;
Σχετικά με τις διασκευές και τη λογοκλοπή, υπάρχει το πρακτικό ζήτημα για το αν είναι “κλοπές” ή όχι και το θεωρητικό ζήτημα για το αν νομιμοποιείται κάποιος να “κλέβει” άλλους καλλιτέχνες. Στο πρώτο, με εξαίρεση την περίπτωση Πουλικάκου, οποίος μάλιστα έχει μεταφράσει διαφορετικά και ορθότερα τον πρώτο στόχο του “Παλιάτσου” είμαι πρόθυμος να δεχτώ ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Για το Ντίλαν, είμαι σχεδόν σίγουρος ότι αναγράφεται το όνομά του στα βινύλια, αλλά επειδή δεν τα έχω μπροστά μου επιφυλάσσομαι να απαντήσω σύντομα. Ένα στοιχείο που συνηγορεί στην άποψή μου είναι ότι στα βιβλία με τους στίχους και τη μουσική των 5 πρώτων δίσκων του Σαββόπουλου, τα δυο τραγούδια δεν συμπεριλαμβάνονται, προφανώς γιατί δεν κρύβει ο Σαββόπουλος ότι η μουσική τους δεν είναι δική του.
Η φράση “σύγχρονο αστικό έπος"¨δενείναι σχήμα λόγου, είναι ένας ειδολογικός (όχι αισθητικός ή αξιολογικός) χαρακτηρισμός με βάση τις πενιχρές φιλολογικές μου γνώσεις.
Τέλος, σε μια από τις απαντήσεις σας λέτε ότι τελευταίος καλός δίσκοε του Σαββόπουλου είνα η “Ρεζέρβα” άντε και το πολύ τα “Τραπεζάκια Έξω”. Αφού είναι λίγο πάνω από το μέτριο ο Σαββόπουλος, τι εννοείται ότι μέχρι τότε έβγαζε καλούς δίσκους;
Κλείνω, επιτέλους :Ρ , ελπίζω οι αναφορές σας στο ότι είμαι φιλόλογος και στο “γλαφυρόν” του ύφους μου κ.α. να μην είναι ειρωνικές, αλλά και να είναι δεν με πειράζει: η ειρωνία με ενθουσιάζει ως χρήση του λόγου (εξάλλου τη θεωρώ δείγμα ευστροφίας). Εκείνο, όμως, το “κύριε καθηγητά” τι το θέλατε; Αυτό είναι το μόνο που με πλήγωσε…
Αντί επιλόγου, ένας προβληματισμός: σε μια συζήτηση πριν δυο μήνες με κάποιο μουσικό, αναρχικό ιδεολογικά, είχα ακούσει την άποψη ότι μοναδικό και βασικό κίνητρο όλων αυτών των καλλιτεχνών είναι το χρήμα -εγώ υποστήριζα ότι κυρίαρχο είναι η ματαιοδοξία: τι λέτε;
Χαίρομαι για τη συζήτηση! Να ‘στε καλά και για τη γρήγορη σας απάντηση!
Και κάτι που παρέλειψα σχετικά με το χαρακτήρα/ήθος του καλλιτέχνη. Όταν λέω ότι αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι το έργο, εννοώ πως το αν θα μου αρέσει ένα βιβλίο, μια ταινία, ένα τραγούδι, προσπαθώ να το αφήνω ανεπηρέαστο από το “ποιόν” του δημιουργού του. Δεν τον θέλω για παρέα -εκτιμώ το έργο του απλά. Μεγάλη συζήτηση και θα ‘θελα και τις απόψεις σου είτε εδώ είτε αλλού.
Χαίρομαι παρομοίως για την συζήτηση. Δεν καταλαβαίνω γιατί μπορεί να σας πείραξε το “Κύριε καθηγητά”. Αν ήμουν καθηγητής ειλικρινά θα το θεωρούσα τίτλο τιμής. Βρίσκω καμιά φορά τον δάσκαλο που είχα στο δημοτικό και τον βλέπεις στο “γεια σου δάσκαλε” γίνεται άλλος τόσος (και καλά κάνει) μιας και εξασκεί όπως και εσείς ένα επάγγελμα με τεράστια προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.
Θα μου επιτρέψετε να συμφωνήσω με τον φίλο σας για τα περί χρήματος και ματαιοδοξίας. Επίσης θα διαφωνήσω στο ”το αν θα μου αρέσει ένα βιβλίο, μια ταινία, ένα τραγούδι, προσπαθώ να το αφήνω ανεπηρέαστο από το “ποιόν” του δημιουργού του” μιας και στο δικό μου το μυαλό υπάρχει μια εξίσωση που λέει πως (καλώς ή κακώς) η μεγαλοσύνη ενός δημιουργού είναι πάντα ευθέως ανάλογη με την μεγαλοσύνη του χαρακτήρα του. Μικρός άνθρωπος - μικρός δημιουργός. Για τον Νιόνιο βλέπω ότι μπορούμε να μιλάμε ώρες, όχι βέβαια για τα περιουσιακά του στοιχεία που ουδόλως με ενδιαφέρουν. Και για μένα η συζήτηση έχει ενδιαφέρον και να την κάνουμε όποτε θέλετε.
Εντάξει, το “Κύριε Καθηγητά” το θεωρώ πολύ ηχηρό και λιγάκι κούφιο -ίσως να φταίει και το ότι ακόμα είμαι 28 χρονών και φέτος είναι η δεύτερη χρονιά μου σε σχολείο- και γι’ αυτό είπα ότι με “πλήγωσε”, με μια ελαφρότητα όμως και χωρίς να εννοώ ότι είμαι πικραμένος. Όσο για το “δάσκαλε!”, είναι ίσως η μεγαλύτερη ματαιοδοξία μου να με φωνάζουν έτσι οι μαθητές μου, νυν και πρώην: οψόμεθα!
Μ’ αρέσει που τέτοιου είδους συζητήσεις αποτελούν αφετηρία ευρύτερων προβληματισμών. Δεν ξέρω κατά πόσον άπτεται των ενδιαφερόντων σας αλλά το ζήτημα της πρόσληψης ενός καλλιτεχνικού έργου και το τρίπτυχο καλλιτέχνης, έργο, αποδέκτης είναι για μένα ένα από τα θέματα που με ενθουσιάζουν. Αν όντως ενδιαφέρεστε για σχετικές “κόντρες” (με την καλή έννοια πάντα), ορίστε εσείς το πλαίσιο και θα ανταποκριθώ.
Να ‘στε καλά!
Βλέπω ότι στη λίστα που έκανες με τα αρνητικά για τον Σαββόπουλο είναι και ότι δεν είναι αρκετά αντιδεξιός μια και έκανε τραγούδι για τον Μητσοτάκη και τον Βαρβιτσιώτη.
Πιό βλάκα αριστερό από σένα δεν έχω δει στη ζωή μου.
Άμα ο άλλος έχει επιχειρήματα! Τι να λέμε τώρα…
Το “φύσα αγέρι” είναι παλιό τραγούδι της Ιωνίας, το τραγουδούσε ο παππούς μου σε άλλο σκοπό, κλεμένο κι αυτό όπως τα περισσότερα του Νιόνιου
Συμφωνώ σε αυτά που γράφεις για τον “εθνικό” μας Νιόνιο. Οι αριστεροκλινείς κουλτουριάρηδες κάνουν λες και έθιξες κάποιο υπερθεσμό. Δεν μπορούν να δουν και να καταλάβουν ότι πρόκειται για έναν ακόμη παλιοφασίστα (με την καλή έννοια) ;
@ vp
Άμα ο άλλος έχει επιχειρήματα! Τι να λέμε τώρα…
Προσοχή. Ακολουθεί φλύαρη ειρωνία. Σχετικά με την Καλομοίρα, δεν κατάλαβαίνω πως μπόρεσε να μας κάνει κάτι τέτοιο… Πως μπόρεσε να προσβάλει τόσο βάναυσα τον πολιτισμό μας, την ιδεολογία μας. Πως μπόρεσε να κονιορτοποιήσει αιώνες αγώνων του αριστερού κινήματος και πολιτιστική κληρονομιά χιλιετιών. Νιώθω βιασμένος...βρώμικος...προδωμένος. Ποτέ πια αυτά τα ματάκια (τα δικά μου) δε θ’ αντικρίσουν τον κόσμο με αθωότητα και αισιοδοξία. (Τέλος ειρωνίας). Σιγά τα αίματα. Έβαλε την Καλομοίρα να βγει από την τούρτα και κάτι έγινε. Η Καλομοίρα είναι προφανώς μια γκαζόζα, μια τσιχλόφουσκα, με την καλή πάντα έννοια. Δεν είναι απαραίτητο, στη δική μου σκέψη, να αποτελεί Δούρειο Ίππο του καπιταλισμού ή φορέα της μαζοποίησης, ούτε πράκτορα του εβραιοσιωνισμού. Απλά μερικές φορές οι περισσότεροι προτιμάμε μια γκαζόζα από ένα single malt και μια τσιχλόφουσκα από ένα φιλέτο. Αυτό είναι όλο. Μερικές φορές θέλουμε να πούμε μια χαζομάρα, να κάνουμε χαβαλέ αντί να απαγγείλουμε Ρίτσο. Δε χάλασε ο κόσμος. Γενικά όσοι νιώθουν θιγμένοι όσον αφορά τις πεποιθήσεις τους για την τέχνη, την πολιτική και την κοινωνία από την κίνηση του Σαββόπουλου να βγάλει την Καλομοίρα από την τούρτα, μου μοιάζουν με νεόπλουτοι. “Νεόπλουτοι πεποιθήσεων”. Φαίνονται σαν να τις απόκτησαν πρόσφατα και να μην ξέρουν τι να τις κάνουν. Το βρίσκω λίγο αστείο αλλά δε με θίγει γιατί οι δικές μου πεποιθήσεις δε χαλάνε τόσο εύκολα. Προτείνω χαλαρότητα. Δεν κατέρρευσε το σύμπαν επειδή ο Σ. και η Κ. συνυπήρξαν για 3 λεπτά στην αρχή ενός σόου.
(Ομολογώ ότι μου άρεσε όλη η συζήτηση που διάβασα και συμφωνώ με πολλά επιχειρήματα υπέρ και κατά του Σ. Απλά μου είχε κάνει εντύπωση πως τον επέκριναν αρκετοί στα μέσα ενημέρωσης όταν είχε συμβεί το γεγονός με την Κ. και τώρα βρήκα ένα βήμα για να το σχολιάσω.Θένξ και συγγνώμη για τη φλυαρία.)
Έκανα search στο Yahoo για τους στίχους του τραγουδιού «Σχήμα λόγου» των Κατσιμιχαίων και στα αποτελέσματα της αναζήτησης εμφανίστηκε 5ο το blog αυτό, με τίτλο «Γιατί δεν γουστάρω τον Σαββόπουλο». Διάβασα τις απόψεις. Ακούστε λοιπόν τη γνώμη κι ενός σχεδόν συνομήλικου του Σαββόπουλου:
Ο 1ος του δίσκος «Φορτηγό» κυκλοφόρησε το 1966, πριν τη Χούντα, κι ακούστηκε πολύ στη διάρκειά της. Χωρίς να έχει ιδιαίτερη μουσική ποιότητα, είχε τραγούδια με ενδιαφέροντες στίχους. Τραγούδια της κατηγορίας που αργότερα ταξινομήθηκαν ως «Διαμαρτυρίας» και άρεσαν στη νεολαία. Σουξέ έγινε η «Συννεφούλα». Σε κάποιο μεταγενέστερο τραγούδι του («Η θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη», 10 Χρόνια κομμάτια) ο ίδιος λέει: «Η Συννεφούλα μου κερδίζει το παιχνίδι. Τώρα στα χέρια της κρατάει το ψαλίδι. Κι έτσι είναι περισσότερο ορφανή».
Μέσα στη Χούντα κυκλοφόρησε ο 2ος δίσκος, το «Περιβόλι του Τρελλού» (1970). Περιέχει πολύ ωραία για την εποχή κομμάτια: «Το περιβόλι», «η θεία Μάνου», «Θαλασσογραφία», «Σαν ρεμπέτικο παλιό», «Είδα την Άννα κάποτε», «Τα παιδιά που χάθηκαν», «Ωδή στον Γεώργιο Καραϊσκάκη». Περιέχει επίσης την πρώτη διασκευή τραγουδιού του Dylan, τις «Πίσω μου σελίδες».
Είναι αξιοσημείωτο, ότι εικοσάχρονος και μέσα στη Χούντα, ο Σαββόπουλος ξεκίνησε με πετυχημένο τρόπο την προσπάθεια μεταγραφής (κατ’ άλλους αντιγραφής) στην Ελληνική μουσική των τάσεων που αναπτύχθηκαν στις δυο ακτές του Ατλαντικού, με το κίνημα κατά του πολέμου του Βιετνάμ στις ΗΠΑ και τον Γαλλικό Μάη.
Ο Σαββόπουλος λοιπόν, που στην Ελλάδα και μέσα στη Χούντα έγραφε τότε τραγούδια διαμαρτυρίας, χαρακτηρίστηκε ως «αριστερός», όπως ως «αριστεροί» είχαν τότε χαρακτηριστεί όλοι οι καλλιτέχνες, που ύψωναν, ψέλλιζαν ή υπαινίσσονταν φωνή διαμαρτυρίας.
Ο 3ος, εν μέσω Χούντας, δίσκος του Σαββόπουλου, ο «Μπάλλος» (1971), «έσπασε τα κοντέρ» στο τότε ριζοσπαστικοποιημένο κομμάτι της νεολαίας. Μερικά τραγούδια έγραψαν ιστορία, όχι μόνο για τους στίχους, αλλά και για την πρωτοποριακή, για την τότε ελληνική μουσική, σύνθεση και ενορχήστρωση. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τη φρεσκάδα τους τραγούδια όπως το «Κιλελέρ», το «Έρχεται βροχή, έρχεται μπόρα», «Ο παλιάτσος κι ο ληστής», μια ακόμη διασκευή τραγουδιού του Dylan, το προφητικό «Σημαία από νάϋλον» (τις είδαμε κι αυτές τις σημαίες για πρώτη φορά αργότερα στη μεταπολίτευση του 1974) και ο «Μπάλλος», που μουσικά και στιχουργικά ήταν ό,τι καλύτερο είχε γραφτεί από εικοσάρη μουσικό στην Ελλάδα, όχι μόνο τότε, αλλά ίσως και τώρα.
Η προσωπική μου σχέση με τις live εμφανίσεις του Σαββόπουλου ξεκίνησε το φθινόπωρο του 1972 στο «Κύτταρο» και συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Στο «Κύτταρο» παρουσίαζε τον 4ο δίσκο του, το «Βρώμικο Ψωμί», που κυκλοφόρησε αργότερα τον Δεκέμβριο του 1972. Θεωρώ ότι κάπου εδώ κορυφώνεται η έμπνευση του Σαββόπουλου. Τα πολύ καλά τραγούδια του 4ου δίσκου δεν χρειάζονται συστάσεις: «Έλσα σε φοβάμαι», «Η Δημοσθένους λέξις», «Το μωρό», «Ζεϊμπέκικο», «Άγγελος εξάγγελος» (μια ακόμη διασκευή τραγουδιού του Dylan) και η απέραντη «Μαύρη Θάλασσα», η οποία, όπως ακριβώς κι ο «Μπάλλος» στον ομώνυμο δίσκο, έπιανε ολόκληρη τη μια πλευρά του LP.
Ο Σαββόπουλος δεν ρίχνει σκόρπια στιχάκια. Είναι ποιητής. Ο blogger πάνω-πάνω τον χαρακτηρίζει φλύαρο. Ιδού όμως με ποιόν τρόπο περιγράφει ο Σαββόπουλος στη «Μαύρη Θάλασσα» το κλίμα της εποχής (Χούντα), σε δυο μόνο στιχάκια:
«Μαλλιαροί τοξότες της Σκυθίας
με κοιτάζουν μεσ’ από εικόνες Παναγίας».
Για να αναλύσει κάποιος (σε αρκετές γραμμές) αυτό που λένε με δέκα λέξεις τα δυο στιχάκια, πρέπει τουλάχιστον να γνωρίζει τι ήσαν οι Σκύθες τοξότες. Για να μη τα βρίσκει όλα έτοιμα, ας ανοίξει μια εγκυκλοπαίδεια. Αυτό έκανα κι εγώ στα 19 μου, το 1972. Σήμερα βέβαια υπάρχει και το διαδίκτυο.
Κάπου τότε έπεσε η Χούντα (1974). Ο Σαββόπουλος κυκλοφόρησε τα κομμένα ρέστα του στον 5ο δίσκο, τα «10 Χρόνια Κομμάτια» (1975). Μερικά από τα τραγούδια («Αμνηστία ‘64», «Η παράγκα», «Μια θάλασσα μικρή», «Στη συγκέντρωση της ΕΦΕΕ» κλπ.) έχουν κατά τη γνώμη μου αποκτήσει διαχρονική αποδοχή, οπωσδήποτε σ’ ένα κοινό, που είναι σαφώς πιο περιορισμένο από αυτό των «κλασσικών» (Τσιτσάνης, Βαμβακάρης, Θεοδωράκης, Χατζηδάκις), αλλά και από κείνο των εκάστοτε εφήμερων.
Την ίδια εποχή ο Σαββόπουλος έγραψε ακόμη τραγούδια και μουσική για μια κινηματογραφική ταινία («Happy Day», 1976) κι ένα θεατρικό έργο («Ο Αριστοφάνης που γύρισε από τα Θυμαράκια», Αχαρνής, 1976). Οι Αχαρνής δεν ευτύχησαν να ντύσουν μουσικά τη θεατρική παράσταση (ο Κουν είχε παραγγείλει μουσική και όχι ελεύθερη μουσική διασκευή του έργου). Αμφότερα όμως κυκλοφόρησαν σε δίσκους, τον 6ο και τον 7ο του Σαββόπουλου.
Σε 11 χρόνια ο Διονύσης είχε βγάλει 7 δίσκους, για κανένα από τους οποίους δεν ασκήθηκε ποτέ το είδος της κριτικής που εμπλουτίζει το παρόν blog.
Βρισκόμαστε πια στο φόρτε της μεταπολίτευσης. Οι νεολαίοι δεν «συμπλέκονται» πια δεξιοί με «δημοκρατικούς» (κέντρο και αριστερά), όπως πριν τη δικτατορία. Νεοδημοκρατική φοιτητική παράταξη πρακτικά δεν υπάρχει στα Πανεπιστήμια. Οι «διαμάχες» είναι ανάμεσα στους Πασόκους, τους Κνίτες, τους Ρηγάδες (νεολαία ΚΚΕ Εσωτερικού) και τους κινεζόφιλους (ΕΚΚΕ/ΑΑΣΠΕ, ΟΜΛΕ/ΠΠΣΠ κλπ.). Σ’ ένα τυπικό ΔΣ φοιτητικού συλλόγου της εποχής, η ΔΑΠ έχει μάξιμουμ μία (1) έδρα.
Στις συνθήκες αυτές, οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι πιέζονται να «ταξινομηθούν». Δεν αρκεί πια να θεωρείσαι «αριστερός». Οφείλεις να δηλώσεις τι «είδους» αριστερός είσαι: Κεντροαριστερός του ΠΑΣΟΚ; Φιλοσοβιετικός της ΚΝΕ; «Αναθεωρητής» του Ρήγα; Μαοϊκός; Τροτσκιστής;
Το κλίμα της εποχής καθρεφτίζεται στην παραγωγή της «στρατευμένης» μουσικής. Ένα από τα παραδείγματα είναι ο δίσκος του τότε φιλοσοβιετικού, πρώην μαοϊκού και αργότερα Υπουργού Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ Θάνου Μικρούτσικου «Καντάτα για την Μακρόνησο / Σπουδή σε ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόβσκη» (1977). Τραγούδια με στίχους του 1920, όπως οι παρακάτω, που αποτελούσαν «σουξέ» για μια μερίδα της νεολαίας την πρώτη εποχή της μεταπολίτευσης, δεν ακούγονται πια ούτε σε συγκεντρώσεις παλαιών πολεμιστών:
«Το μέλλον δεν θα ‘ρθει από μονάχο του, έτσι νέτο σκέτο,
αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς.
Από τα βράγχια Κομσομόλε άρπαξέ το,
απ’ την ουρά του Πιονιέροι κι εσείς».
Πολλοί συνθέτες, όπως ο προαναφερθείς, αποδέχτηκαν (προς στιγμήν, όπως φάνηκε αργότερα) την «ταξινόμηση». Άλλοι την απέφυγαν. Ο Σαββόπουλος την αποκήρυξε μεγαλοφώνως:
«Δεν είμαι Πασόκα, δεν είμαι ούτε ΚΚΕ.
Είμαι ό,τι είμαι κι ό,τι τραγουδώ για σε».
(«Τραπεζάκια Έξω», 1983, «Τον χειμώνα ετούτο»).
Όμως κάπου εδώ, το 1983, τελειώνει πια ο Σαββόπουλος που ξέραμε. Βέβαια κοντεύει πια τα σαράντα. Νισάφι.
Πριν τον 9ο δίσκο («Τραπεζάκια Έξω», 1983) κυκλοφόρησε ο 8ος του Σαββόπουλου, η «Ρεζέρβα» (1979), τον οποίον θεωρώ ως τον τελευταίο κατά τη γνώμη μου αξιόλογο συνολικά.
Η «Ρεζέρβα» (1979) περιέχει κομμάτια που έγραψαν ιστορία, τόσο για την αμεσότητα («Ο πολιτευτής», «Για τα παιδιά που’ ναι στο κόμμα», «Για τον σοσιαλισμό», «Οι εκλογές-μαντινάδα»), όσο και για την ευαισθησία τους («Πρωϊνό», «Άσπα», «Για την Κύπρο», «Κανονάκι»). Μερικοί από τους στίχους των τραγουδιών του δίσκου αυτού «προκάλεσαν»: «Στη φοιτητριούλα που σ’ έχει ερωτευτεί θα σε καταγγείλω πονηρέ πολιτευτή» («Ο πολιτευτής»). «Μπορεί κανίβαλος ποτέ να εκπροσωπήσει τάχα όλους τους φίλους τους παλιούς που έχει στη στομάχα ;» («Οι εκλογές-μαντινάδα»). «Έβγαλες ουρά και προβοσκίδα, κρύφτηκες πίσω από μια εφημερίδα, κάνεις πως διαβάζεις και δεν μας χαιρετάς» («Για τα παιδιά που’ ναι στο κόμμα») κλπ.
Ο ίδιος δίσκος περιέχει και το τραγούδι-ποταμό «Μακρύ ζεϊμπέκικο για το Νίκο». Κατ’ άλλους κακώς ο Σαββόπουλος πρακτικά ηρωοποίησε τον Κοεμτζή, που «καθάρισε» τρεις-τέσσερις για μια παραγγελιά. Κατ’ άλλους καλώς.
Η προσωπική μου ένσταση δεν βρίσκεται εκεί. Βρίσκεται στο γεγονός ότι, παρότι ο Σαββόπουλος αντέγραψε την ουσία του τραγουδιού-ποταμού «Hurricane» του Dylan (με διαφορετική μουσική και προσαρμόζοντας την υπόθεση σε εγχώρια γεγονότα), τη φορά αυτή δεν ενημέρωσε κανένα, όχι για τη διασκευή (αφού εν προκειμένω δεν επρόκειτο για διασκευή) αλλά για την πηγή της «έμπνευσής» του. Παραμένει λοιπόν μια ένσταση, που βέβαια δεν αναφέρεται σε αδίκημα.
Με τον 9ο λοιπόν δίσκο «Τραπεζάκια Έξω» (1983) θεωρώ ότι φτάσαμε στο τέλος του δημιουργού Σαββόπουλου. Όποιος επιχειρήσει να ξανακούσει τους δίσκους με τη σειρά, από τον 1ο μέχρι τον 9ο, πιθανότατα θα συμφωνήσει ότι πρόκειται περί τέλους.
Στα «Τραπεζάκια Έξω» (1983), ένα-δυο ζωντανά «Σαββοπουλικά» τραγούδια («Τον χειμώνα ετούτο», «Χουλιγκάνοι») μοιάζουν να περίσσεψαν από τους προηγούμενους αξιόλογους δίσκους. Τραγούδια σαν τα υπόλοιπα, κυρίως τα καλαματιανά («Ας κρατήσουν οι χοροί και θα βρούμε αλλιώτικα στέκια επαρχιώτικα») και τα τσάμικα («Ζήτω η Ελλάδα και κάθε τι μοναχικό στον κόσμο αυτό») έχουν γράψει καλύτερα τα «ψώνια», που «εμπνέονται» από το «μεγαλείο της φυλής», με όποιον τρόπο κι αν το αντιλαμβάνονται.
Βρισκόμαστε πια στην εποχή του ιδεολογικού κομφούζιου του Σαββόπουλου. Μόνον αυτού όμως; Ολόκληρη η δεκαετία του 1980 είναι η εποχή της τεράστιας κωλοτούμπας, όπου ό,τι παλέψαμε στη Χούντα κι ό,τι διαδηλώσαμε στη μεταπολίτευση μετατράπηκε σε πολτό: «Άλλαξες το σώμα μου με έπιπλα και σκεύη, σαν τον σοσιαλισμό που σε βολεύει». Κι αυτό ο Σαββόπουλος το είπε, λίγο πριν βουλιάξει μαζί μας στον πολτό («Ο πολιτευτής», 1979).
Ο κόσμος έχει πια αρχίσει διεθνώς να “ψάχνει” τα πιστεύω του. «Slow Train Coming” και “You Have to Serve Somebody” o μέντοράς του Dylan. «Νέο-ορθόδοξος» κι ο Σαββόπουλος…
Η κατάρρευση του εγχώριου «σοσιαλισμού που μας βολεύει» (ΠΑΣΟΚ, 1989) σχεδόν συνέπεσε χρονικά με την κατάρρευση διεθνώς του «σοσιαλισμού» που δεν βόλευε κανένα (Σοβιετική Ένωση και χώρες Συμφώνου Βαρσοβίας, 1990).
Το ιδεολογικό κενό είναι πια έντονο, όχι μόνο στον Σαββόπουλο, αλλά σε πλήθος ανθρώπων στην Ελλάδα και παντού. Ό,τι ακολούθησε ως καλλιτεχνική του παραγωγή, δηλαδή «Το κούρεμα» (1989), το «Μη πετάξεις τίποτα !» (1994) [την είχε «δει τη δουλειά» ο Νιόνιος ότι ήταν για πέταμα !] και «Ο Χρονοποιός» (1999) ακούγονται όπως τα τραγούδια που άρεσαν στους γονείς μας («Άστα τα μαλλάκια σου ανακατεμένα», «Ετίναξε την ανθισμένη αμυγδαλιά» κλπ.).
Ο Σαββόπουλος δεν είναι πια νέος, ούτε απευθύνεται σε νέους. Απευθύνεται στους συνομήλικούς του: «Στου ’60 τους εκδρομείς», που «είδαν τη Σούλα και τον Δεσποτίδη», που «ο γιός τους πάει στον στρατό» κλπ. Σίγουρα η μουσική αυτή δεν είναι rock. Δεν είναι όμως κι αμαρτία, όταν ο πενηντάρης-εξηντάρης δεν μπορεί πια να «ροκάρει»…
Για να ομολογήσω τη δική μου αμαρτία, δεν γνώριζα αυτά που ο καλλιτέχνης δήλωσε προσφάτως (2006) σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση: Ότι δηλαδή παρακολουθούσε τα γεγονότα του Πολυτεχνείου (Νοέμβρης 1973) από την ταράτσα της πολυκατοικίας της πεθεράς του στην πλατεία Βικτωρίας ή ότι με το ξεκίνημα των γεγονότων του Μάη 1968 στο Παρίσι (όπου βρισκόταν), έβαλε την έγκυο Άσπα σ’ ένα αμάξι κι έφυγαν μαζί στην αδελφή της στην Ιταλία. Μια τέτοια στάση έρχεται μάλλον σε αντίφαση με τη συμπεριφορά του καλλιτέχνη, όπως τουλάχιστον αυτή υπονοείται σε ορισμένα τραγούδια που κυκλοφόρησαν στη δικτατορία ή τις αρχές της μεταπολίτευσης («Θεία Μάρω», «Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή», «Χατζιδάκια μ’, Θοδωράκια μ’ …» κλπ.).
Σημαίνει όμως αυτό κάτι ; Κι αν ο Σαββόπουλος, μετά τον ολιγόχρονο εγκλεισμό και την αποφυλάκισή του, κράτησε κάποια «πισινή», όντας με γυναίκα και παιδί, την ίδια στιγμή δεν έγραφε και ερμήνευε τα γνωστά τραγούδια μπροστά σε ακροατήριο και σε δίσκους ;
Ο Σαββόπουλος κατά την γνώμη μου δεν είναι μια επιεικώς μέτρια καλλιτεχνική αξία. Είναι ένας «τραγουδοποιός» που σαφώς ξεπερνά τον μέσο όρο. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του, οι πρώτοι 8-9 δίσκοι σε χρονολογική σειρά, αγγίζουν και σήμερα τις ευαισθησίες των νέων. Ας αποφύγουμε τον πειρασμό να κρίνουμε τον Σαββόπουλο από τα «εφετζήδικα», τα οποία δεν απέφυγε αφ’ ότου σαραντάρισε.
Οι ροκάδες της εποχής του Σαββόπουλου έφαγαν την πρώτη κρυάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν οργάνωσε συναυλία στο νεότευκτο τότε Ολυμπιακό Στάδιο και προσήλθε σ’ αυτήν με αερόστατο ! Τέτοια και χειρότερα «εφφέ» έκαναν και κάνουν διεθνώς σχεδόν όλοι οι πρωτοποριακοί που θαυμάσαμε ως νέοι.
Ποτέ δεν άκουσα «έξω» live τον Σαββόπουλο. Τον ακούω μόνο σπίτι μου ή σε «μαγαζί» τύπου μπουάτ. Επαναλαμβάνω: Μου αρέσει μεγάλο μέρος του έργου του μέχρι το 1979/1983. Κουνάω συγκαταβατικά το κεφάλι για όσα έκτοτε ακολούθησαν. Προσωπικά χρεώνω τον Σαββόπουλο με τα λιγότερα. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να θυμίσω ονόματα και βέβαια όχι μόνο από τον καλλιτεχνικό χώρο.
Webmaster, κάτι δεν πάει καλά. Βλέπω δημοσιευμένο το e-mail μου, που υποτίθεται ότι δεν δημοσιεύεται.
Πενηντάρη, νέε της εποχής, καταρχάς βρίσκω εξαιρετικό από κάθε άποψη το κείμενό σου! Όσον αφορά το email, που το βλέπεις δημοσιευμένο και εγώ δεν μπορώ να το δω;
ego thymamai stis synaylies tou tin tromeri skiniki toy parousia poy evaze to mikrophono sto kolo kai eklane kai oi malakes xeirokrotagane apo kato.a kai otan doyley courier kai pigai na kathe mera sto yp. anaptyksis kathe ligo kai ligaki ekei ton evriskes
“πέρασαν οι μέρες που μας πλήγωσαν
γίνανε παιχνίδι στα χέρια των παιδιών
η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δικιά σου μελαγχολία
κι έρχεται η στιγμή για να αποφασίσεις με ποιούς θα πας και ποιούς θα αφήσεις”
όχι και αδύναμος στιχουργικά ο Νιόνιος, δεν το δέχομαι αυτό…
Μυτρούση δεν τον θεωρώ αδύναμο στιχουργικά αλλά φλύαρο ”Μουσικά τον βρίσκω αδιάφορο και στιχουργικά (όπου υποτίθεται είναι το δυνατό του σημείο) παρότι έχει σίγουρα την δυνατότητα να συνθέτει ενδιαφέρουσες εικόνες, απίστευτα φλύαρο.”
Kατά λάθος βρέθηκα εδώ και διάβασα κάποιες γραμμές από τα παραπάνω και θα ήθλελα να προσθέσω κι εγώ την γνώμη μου για τον κύριο Σαββόπουλο.
Και στην μουσική και στον στίχο μου ήταν αρεστός και συμπαθείς. Μέ βάση αυτό και κυρίως τον στίχο συνήθως ταυτίζουμε και την προσωπικότητα, και έτσι πρέπει να είναι γιατί δεν μπορεί να μιλάς για πράγματα που δεν πιστέυεις και γενικότερα που δεν σε εκφράζουν.
Ενα γεγονός όμως με έκανε να αναθεωρήσω την γνώμη μου για τον εν λόγο καλιτέχνη κι απο τότε κάθε αναφορά στο προσωπό του μου προκαλεί μια αποστροφή και αίσθημα υποκρισίας από πλευράς του.
Το γεγονός έχει ώς εξής:
Σε κάποιο απομακρυσμένο χωριό της Ελλάδος σε ένα υψόμετρο άνω των 1100 μέτρων στην καρδιά του χειμώνα,απογευματινές ώρες, σε ένα από τα καφενεία της πλατείας τρεις ηλικιωμένοι ακούνε τις ειδήσεις στην τηλεόραση πίνοντας το καφέ τους. Το κατάστημα είχε το θράσος να διαθέτει εκτός από τηλεόραση ηχοσύστημα (στερεοφωνικό με cd κασετόφωνο και ράδιο) το οποίο βέβαια εκείνο το απόγευμα ήταν κλειστό. Ξαφνικά μπαίνει κάποιος αστυνομικός και μετά από έλεγχο διαπιστώνει πως εκείνος ο θρασύς καταστηματάρχης που τύχεναι να είναι και πατέρας μου δεν διέθετε απόδειξη πληρωμής στην εταιρία προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα να γίνει μήνυση εναντίον του.
Οταν αναζήτησα μετά από μέρες πληροφορίες για την συγκεκριμένη εταιρία διπίστωσα πως τα μέλη του συμβουλίου της ήταν τρείς “μεγάλοι καλλιτέχνες”: Γ.Νταλάρας Χ. Νικολόπουλος Δ. Σαββόπουλος.
Και αναρωτιέμαι από τότε, πως όταν αγωνίζεσαι για τον κλάδο του χώρου σου, πρέπει να ισοπεδώνεις τα πάντα και να μην λαμβάνεις υπόψιν σου καμιά κοινωνική παράμετρο, αρκεί να μπορείς μόνο να τα “παιρνεις”;
θέλει να λέγεται καλλιτέχνης εθνικής εμβέλειας
να μιλά και να τραγουδά για τον κοσμάκη, την φτώχια, την αριστερά του και την ίδια στιγμή υπογράφει για χιλιάδες τέτοια μικρά μαγαζάκια ανά την Ελλάδα την καταδίκη τους;
Σε ανθρώπους που μοχθήσαν κι αγωνίστηκαν στην ύπαιθρο και πλήρωσαν με το παραπάνω τις υποχρεώσεις τους ως ενεργοί πολίτες, και δεν απολαμβάνουν αυτά που δικαιούνται (για να αρωστήσεις πρέπει να συνενοηθείς με τον αγροτικό γιατρό αλιώς την “έβαψες” κι ας σε έχει ξεζουμίσει 35 και 40 χρόνια με ασφάλιστρα το υπάρχον σύστημα) θέλει να τους μηνύει η αλλιώς να τους τα ΄"ρίχνουν" γιατί πιθανόν να ακούσανε κάποιο κομάτι των “μεγάλων καλιτεχνών μας”;
Οχι κύριε Σαββόπουλε δεν θέλουμε αυτού του είδους την τέχνη. Χορτάσαμε από παραχορτάτους
καλλιτέχνες σαν κι εσάς.
@ perastikos
Το σχόλιό σου για τους εμπόρους που το marketing τους θέλει “εθνικούς καλλιτέχνες” είναι αποκαλυπτικό και σε ευχαριστώ που μπήκες στον κόπο να το γράψεις. Νησάφι πια με τους ταληροφονιάδες της τέχνης…
Ωραία όσα λέτε καλοί μου συνάνθρωποι. Δεν μποορώ να μιλήσω, πόσο μάλλον να κρίνω ένα τόσο καταξιωμένο συνθέτη-στιχουργό κατ’ αρχάς λ΄γ ης ηλκιας μου (24). Απλά να παραθέσω μερικές σκέψεις. Ένας συνθέτης-στιχουργός που είναι αποδεκτός από τη συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας δεν μπορεί να χαραλτηριστεί έτσι απλά φλύαρος από ένα καλό παληκάρι σαν εσένα. Ο άνθρωπος αυτός έχει καταφέρει κάτι που δεν έχεις αντιληφθεί μάλλον. Τόσα χρόνια μπορεί και λέει ό, τι θέλει, και όλοι τον ακούνε! ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και 80% των Ελλήνων ξέρουν ανα πάσα στιγμή τι δήλωσε ο Σαββόπουλος. Δεν είναι εύκολο να το καταφέρεις. Μπορεί από ότι καταλαβαίνω να τον θεωρείς ‘πουλημένο’ (πολύ βαριά για καλλιτέχνη) αλλά δεν πρέπει να θεωρούμε καλλιτέχνες μόνο εκείνους που ενώ διαφωνούν με την κοινωνία την απορρίπτουν κι όλας! Υπάρχουν πολλά παραδείγματα καλλιτεχνών που έζησαν στο σκοτάδι και δημιούργησαν αριστουργήματα σε πολλές μορφές τέχνης. Μουσικά συγκροτήματα που παραμένουν στο ‘περιθώριο’ της σοου μπιζ και έτσι τουα αρέσει. Το αγαπημένο μου συγρότημα τα Διάφανα Κρίνα είναι ένα παράδειγμα ανθρώπων που αρνούνται να έχουν κάθε σχέση με την σημερινή σοου μπιζ. Αυτό έχει πολλά θετικά αλλά ένα μεγάλο αρνητικό. Οι πανέμορφοι στίχοι τους δεν θα φτάσουν σε πολλά αυτιά. Μπορεί εγώ να τους γνώρισα και να τους ακολούθησα αλλά τόσοι και τόσοι που θα τους λάτρυαν δεν πρόκειται να τους ακούσουν ποτέ. Έτσι και ο Σαββ. έχει καταφέρει να τον ακούει μια χώρα ολόκληρη. Τέλος, μην ξεχνάς ότι κάθε στιχουργός, συνθέτης, ποιητής ή λόγιος θέλει να προβάλλει τις ιδέες και τα συναισθήματά του στους άλλους. Όταν μέσω των τραγουδιών του ο Σαββ. καταξιώθηκε μάλλον κατάλαβε ότι δεν χρειάζονται άλλα τραγούδια και ότι ο κόσμος είναι έτοιμος να ακούσει τις σκέψψεις του.
@Ορέστης
Ο Φοίβος είναι ένας συνθέτης-στιχουργός αποδεκτός από την συντριπτική πλειψηφία της Ελληνικής κοινωνίας.
Αν πράγματι αξίζουν θα φτάσουν και μην έχεις καμιά αμφιβολιά για αυτό. Ο Tσιτσάνης και ο Βαμβακάρης δεν είχαν ουδεμία σχέση με την Showbiz.
@varometro
οι στιχοι φτιάχνονται απο ανθρώπους που νιώθουν και εκφράζουν τα αισθήματα τους. Οι ίδιοι στίχοι λατρεύονται από ανθρώπους που νιώθουν και βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν μέσα από αυτούς.
Είτε Φοίβος είτε Σαββόπουλος οι στίχοι είναι λέξεις και φράσεις με μία σημασία. Οι άνθρωποι διαλέγουν ποιούς θα ακούσουν και ποιους όχι (υποτίθεται). Μπορεί τώρα να σε εμπνέει ο Μάρκος αλλά μια μέρα θα ακούς τραγούδια που σήμερα κοροιδεύεις και θα δακρύζεις. Αυτό δεν έχει να κάνει τόσο με ιδεολογία ή πνευματική μόρφωση αλλά με αισθήματα που όταν λειτουργούν βραχυκυκλώνουν τη μνήμη σου και τότε βγαίνουν από το στόμα σου στίχοι, που έρχεται κάποιος και κοροιδεύει επειδή στα γενέθλιά σου βγήκε από μια τούρτα ένα κοριτσάκι που δεν το περίμενε κανείς, και τόσοι και τόσοι σε αυτή τη χώρα δεν κατάλαβαν ότι το μόνο που προσπαθείς είναι να μας ενώσεις όλους.
ΑΓΑΠΗΤΕ,
ΜΕ ΕΞΕΠΛΗΞΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΣΟΥ. ΚΙ ΕΓΩ ΔΕΝ ΣΥΜΠΑΘΟΥΣΑ ΤΟΝ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟ (ΚΛΟΟΥΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ) ΔΙΑΙΣΘΗΤΙΚΑ, ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΛΟΓΙΚΗ, ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΜΟΥ ΓΝΩΣΕΙΣ. ΠΑΝΤΩΣ ΤΩΡΑ ΜΕ ΚΑΛΥΨΕΣ, ΔΙΟΤΙ ΓΝΩΡΙΖΩ ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΤΟ ΛΟΓΟ. ΘΑ ΔΑΝΕΙΣΤΩ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΣΟΥ ΣΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΟΠΑΔΟΥΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΤΣΑΡΛΑΤΑΝΟΥ ΣΦΟΥΓΓΟΚΩΛΑΡΙΟΥ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ ΠΟΥ ΣΟΥ ΕΓΙΝΕ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΣΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΜΙΛΗΤΑ. ΔΕΝ ΒΡΙΣΚΩ ΚΑΜΜΙΑ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΗ. ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑ ΟΤΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΕΧΕΙΣ ΕΡΕΥΝΗΣΕΙ ΑΡΚΕΤΑ ΤΟ ΘΕΜΑ, ΑΛΛΑ ΕΧΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΛΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ.
ΦΙΛΙΚΑ
ΕΠΙΣΗΣ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΓΟΥΣΤΑΡΙΣΑ ΤΟΝ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟ
ΒΟΚΑΚΙΟΣ ΝΤΑΝΤΕ
ΣΥΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΜΟΥ, ΑΛΛΑ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΠΙΟ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΗ ΜΑΤΙΑ ΣΕ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΛΟΙΠΟΝ, ΠΟΣΟ ΤΟΛΜΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΟΤΙ ΚΑΠΟΙΟΙ ΚΑΤΑΞΙΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΕΣ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΕΣ! ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΕΙΠΕ ΟΤΙ ΕΠΕΙΔΗ Η ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΤΟΥΣ ΑΝΕΒΑΣΕ, ΝΤΕ ΚΑΙ ΚΑΛΑ ΑΞΙΖΟΥΝ; Ο ΚΟΣΜΟΣ ΕΥΚΟΛΑ ΠΛΑΝΑΤΑΙ, ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΙΡΟΣΚΟΠΟΙ ΚΑΛΑ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ.
ΟΣΟ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΓΥΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ (ΟΠΟΥ ΦΥΣΑΕΙ Ο ΑΝΕΜΟΣ), ΤΟΛΜΩ ΝΑ ΠΩ ΟΤΙ ΚΙ ΑΛΛΟΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΕΚΑΝΑΝ. ΤΟΝ ΜΙΚΗ (ΕΠΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΙ) ΤΟΝ ΓΟΥΣΤΑΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ. ΑΛΛΑ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΤΟΝ ΚΑΝΕΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΙΑΝΟΙΑ. ΚΑΙ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΡΕΞΗΓΗΘΗΚΕ ΟΤΑΝ ΚΑΠΟΙΟΣ ΕΒΑΛΕ ΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΣΕ ΚΑΠΟΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ MIDI (ΑΠΛΑ ΓΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΧΡΗΣΗ) ΤΙΜΗΤΙΚΑ...ΚΑΙ ΑΠΕΙΛΗΘΗΚΕ ΕΞΩΔΙΚΩΣ!
ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΣΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΤΑΞΙΩΣΗΣ ΕΧΕΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Ο ΝΙΟΝΙΟΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΒΙΛΙΤΣΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΗΛΙΟ. ΑΛΛΑ ΓΙΑΤΙ ΚΑΤΑΞΙΩΘΗΚΕ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΘΕΜΑ. ΕΠΕΙΔΗ Ο ΛΑΟΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΑΝΘΑΣΤΟ ΕΝΣΤΙΚΤΟ ΤΟΥ, ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ ΤΗΣ ΜΑΖΑΣ. ΑΦΟΥ ΤΟΥ ΠΛΑΣΑΡΑΝ ΝΙΟΝΙΟΥΣ ΓΙΑ ΜΕΤΑΞΩΤΕΣ ΚΟΡΔΕΛΕΣ, Ο ΛΑΟΣ ΑΓΟΡΑΣΕ ΜΠΟΛΙΚΟΥΣ.
ΚΙ ΕΠΕΙΔΗ ΑΝΟΙΓΩ ΝΕΑ ΠΛΗΓΗ, ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΕΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΝΑ ΜΟΥ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙ (ΜΕ ΜΟΥΣΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ) ΓΙΑΤΙ Ο ΝΙΟΝΙΟΣ, Ο ΜΙΚΗΣ, Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΟ/Σ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΟΙ ΑΛΛΟΙ ΟΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. ΜΗΠΩΣ ΘΕΟΠΟΙΟΥΜΕ ΛΑΘΟΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΧΩΡΑ (ΛΟΓΩ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΩΝ); ΚΑΠΟΙΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΟΙ ΑΠΛΑ ΜΕΝΟΥΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ. ΑΛΛΑ ΤΟΤΕ ΠΑΡΑΠΕΜΠΩ ΚΙ ΕΓΩ ΣΤΟΥΣ ΚΑΤΣΙΜΙΧΕΣ. ΚΑΛΙΟ ΑΠΛΟΙ ΚΑΙ ΣΩΣΤΟΙ, ΠΑΡΑ ΤΡΑΝΟΙ ΑΛΛΑ ΜΑΛΑΚΕΣ.
“Τώρα με χειρουργεί μια αλλήθωρη νεολαία
μια τσογλανοπαρέα που κάνει κριτική”
Κε Σαββόπουλε, αν ποτέ περάσετε από εδώ, να ξέρετε πως υπάρχουν κάποιοι τη ζωή των οποίων αλλάξατε, την κάνατε καλύτερη και πιο λαμπερή. Κάποιοι που δε χρειάστηκαν σύχρονες “χειρουργικές” μεθόδους, κάποιοι που απλά κατάλαβαν και πίστεψαν.
Όταν βάζω τα CD σας και του Χατζιδάκι, η Αυστραλία έρχεται δίπλα στην ελληνικές παραλίες. Τις παραλίες που υπάρχουν σε έναν άλλο χώρο και χρόνο: με τα ποιήματα του Ελύτη, τις ιστορίες του Παπαδιαμάντη, τις ταινίες του Χορν και του Λογοθετίδη, το Μπιθικώτση ...
Έμαθα ότι βγάζετε καινούργιο CD&DVD (Πυρήνας) από τις παραστάσεις που κάνατε όταν ήμουν έξω… Η χαρά μου δεν περιγράφετε - Η πίστη!
“Μια παναγιά
μιαν αγάπη μου έχω κλείσει
σε ερημοκλήσι αλαργινό
Κάθε βραδυά της καρδιάς την πόρτα ανοίγω
κοιτάζω λίγο
και προσκυνώ”
Όταν βάζω τα CD σας καταλαβαίνω πως υπάρχει πολύς δρόμος που πρέπει να διανύσω μέσα μου. “Τελευταίος κρίκος και ένας της σειράς και της καδένας προς το φως”. Δεν ήξερα ότι το σκοτάδι μπορεί να είναι τόσο βαθύ.
Χίλια ευχαριστώ
Νίκος Νικηφοράκης
ΥΓ. Και διαβάστε και αυτά που γράφει ο Αντ. Γαζάκης (gazakas). Mε γέμισαν αισοδοξία.