Βασιλικές μελωδίες απ’ το υπερ-διάστημα
“I’m just a musical prostitute my dear.”
”We are the Cecil B. DeMille of rock.”
”My songs are like Bic razors… For fun, for modern consumption. You listen to it, like it, discard it, then on to the next. Disposable pop.”
”I like to ridicule myself. I don’t take myself too seriously. I wouldn’t wear these clothes if I was serious. The one thing that keeps me going is that I laugh at myself.”
”I don’t really think about when I’m dead or how they are going to remember me. I don’t really think about it. It’s up to them. When I’m dead, who cares? I don’t.”
Τον Freddie Mercury και τους Queen τους “ανακάλυψα” σχετικά αργά. Μεγαλώνοντας την δεκαετία του ‘80 δεν πρόλαβα την παραγωγική τους περίοδο. Απ’ την μια οι δουλειές που έβγαλε μετά το ‘83 -’84 το σπουδαίο αυτό συγκρότημα κινούνταν σε ένα “απονευρωμένο” pop, new wave άκουσμα, κι απ’ την άλλη η εξέλιξη της υγείας του Freddie τους απομάκρυνε κάπως από το προσκήνιο. Το μόνο που θυμάμαι από την εφηβεία μου σχετικά με τους Queen ήταν τον Freddie ντυμένο γυναίκα (ναι, ναι, με το μουστάκι στη θέση του πάντα
) και την ηλεκτρική σκούπα ανά χείρας, στο video clip του “I Want to Βreak Free”.
Το 1992 άρχισα να ψάχνω το παρελθόν αυτού του -αμφιλεγόμενου για πολλούς- συγκροτήματος και αιτία ήταν μια ταινία, το Wayne’s World. Σε κάποια σκηνή της ταινίας ακούγεται το Bohemian Rhapsody και συγκεκριμένα τα 2/3 του τραγουδιού: το οπερετικό μέρος (σ.σ. την ταινία την είδα ένα Σαββατόβραδο στον κινηματογράφο “Όπερα” της οδού Ακαδημίας) και το τελευταίο “σκληρό” κομμάτι. Την Δευτέρα το πρωί κιόλας πήγα και αγόρασα το άλμπουμ Bohemian Rhapsody. Ακολούθησαν σύντομα το A day at the Races, το Live Killers και όλα τα υπόλοιπα άλμπουμ των Queen και σε κάθε ένα από αυτά παρατηρούσα το εξής: κάτω από τα περισσότερα τραγούδια που μου άρεσαν υπήρχε η φράση: ”Words and Music by Freddie Mercury”.
Είναι πολύ δύσκολο να πει κάποιος γιατί του αρέσει ένας ήχος, μια μουσική, ένα τραγούδι, ή οτιδήποτε. Δεν ξέρω ακόμα αν και οι ίδιοι οι μουσικολόγοι μπορούν να απαντήσουν σε ένα τέτοιο ερώτημα. Είναι κάτι ανάλογο με το γιατί σε έλκουν μόνο συγκεκριμένες γυναίκες, ή σου αρέσουν συγκεκριμένες γεύσεις, ή σε τραβάνε συγκεκριμένα χρώματα. Απίστευτα αναλυτικός έως σημείου νεύρωσης όπως είμαι, άρχισα να ψάχνω αυτό το “κάτι” πίσω από τα τραγούδια αυτού του “περίεργου” σε πρώτη ανάγνωση ανθρώπου…
Πέρσης στην καταγωγή (το πραγματικό του όνομα ήταν Farookh Bulsara), γεννημένος στη Ζανζιβάρη και μεγαλωμένος στην Ινδία από γονείς οπαδούς του Ζωροαστρισμού, με δόντια που πετάγονταν έντονα προς τα έξω, παχύ μουστάκι, πολύχρωμα κολάν, γούνες, μακιγιάζ, πεντακάθαρη και τεράστιας έκτασης φωνή, επιτηδευμένες και θεατρικές κινήσεις, ο Mercury, που έπαιζε Rock, Pop, τραγούδαγε όπερα, χόρευε μπαλέτο, φόραγε περίεργες περούκες και μπέρτες, είχε ένα σωρό γάτες και δήλωνε ομοφυλόφιλος (προσθέτοντας με νόημα… ”The bigger the better, in everything my dear!), άνετα δικαιολογούσε πιστεύω τον χαρακτηρισμό “περίεργος” στα μάτια ενός πιτσιρικά της επαρχίας. Κι όμως, αυτός ο… “motherfucker” που ήταν βουτηγμένος μες στο κιτς του Glam Rock, έγραψε μελωδίες που σου χαϊδεύουν το μυαλό όπως σου χαϊδεύει το πρόσωπο ο δροσερός θαλασσινός αέρας τα βράδια του καλοκαιριού.
Κι είχε έναν μαγικό τρόπο να χτίζει τα τραγούδια του. Τραγούδια από αυτά που τα ακούς μια φορά και σου μένουν για πάντα, αν και η γραφή του δεν ήταν καθόλου μα καθόλου εύκολη. Οι νότες ανεβοκατεβαίνουν τις κλίμακες σαν τρελές και οι συγχορδίες του είναι απίστευτες. Μπορεί κάθε τραγούδι να αλλάζει 2 και 3 τόνους. Παρ’ όλα αυτά έφτιαξε “ύμνους” που τραγουδιούνται από τις μάζες (Bohemian Rhapsody), ακόμα και από οπαδούς σε ποδοσφαιρικά γήπεδα (We are the Champions). Το Bohemian Rhapsody μάλιστα ψηφίστηκε από τους Άγγλους σαν το Νο1 single του 20ου αιώνα, με δεύτερο το Imagine του Lennon. Η πολυπλοκότητα των συνθέσεων του Freddie έκανε τον Gary Moore να δηλώσει, μεταξύ σοβαρού και αστείου, ότι ”οι Queen προσεγγίζουν με τέτοια ιδιοφυΐα την μουσική, εξαιτίας μάλλον των πολλών τίτλων σπουδών που έχουν” (σ.σ. ο Mercury είχε πτυχίο στις γραφικές τέχνες και ήταν μάλιστα αυτός που σχεδίασε το λογότυπο των Queen). Οι φωνητικές του ικανότητες υποχρέωσαν τον Robert Plant να ομολογήσει ότι στη συναυλία μετά τον θάνατο του Freddie (Freddie Mercury Tribute) ”πολλοί καλλιτέχνες αναγκάσθηκαν να αλλάξουν τους τόνους των τραγουδιών για να μην ξεφτιλιστούν”. Η αλήθεια είναι βέβαια ότι πολλοί δεν γλίτωσαν τον εξευτελισμό (π.χ. ο Elton John ερμηνεύοντας το Bohemian Rhapsody), με εξαίρεση τον George Michael ο οποίος έδωσε ένα καταπληκτικό Somebody to Love και από τότε κέρδισε την εκτίμησή μου.
Στιγμές-στιγμές σκέφτομαι πως η συνθετική ικανότητα του Freddie σε κάνει κάπου να πιστεύεις πως πρόκειται για εξωγήινες μελωδίες από το υπερ-διάστημα! Η λυρικότητά τους είναι τέτοια που αδυνατείς να αποδεχθείς το… ταπεινό της γήινης προέλευσής τους!
Επόμενο είναι, αφού ο άνθρωπος έφτιαχνε πραγματικά “αραβουργήματα” στο πιάνο (κάποια στιγμή δήλωσε πως ”δεν πρόκειται να γίνω ποτέ Rock σταρ γιατί δεν μπορώ καν να κρατήσω αυτή την γ****ένη κιθάρα”), να μην έχει πολύ μεγάλη συνθετική παραγωγή. Στα 15 studio άλμπουμ των Queen, σε διάστημα 20 περίπου ετών, ο Freddie συμμετέχει με 50-60 συνθέσεις από τις οποίες όμως δύσκολα μπορείς να πεις ότι κάποιες υστερούν. Κι αυτό, παρόλο που κινούνται σε πολύ διαφορετικά μουσικά είδη: Hard Rock (Great King Rat, Stone Cold Crazy, Ogre Battle), Rock (Death on Two Legs, Flick of the Wrist), Οπερετικό Rock (Bohemian Rhapsody, The Millionaire Waltz, Bicycle Race), Gospel (Somebody to Love), Μπαλάντες (You take My Breath Away, Love of my Life, Hard Life), Jazz (My Melancholy Blues), Country (Crazy Little Thing Called Love), Funk (Cool Cat), Pop (Staying Power) κλπ. Για την ιστορία, ο Freddie έπαιζε κάπως… ανορθόδοξα πιάνο. Αντί να έχει τα δάχτυλα σε μια ευθεία με το υπόλοιπο χέρι όπως τα έχουν οι πιανίστες, έσπαγε τον καρπό ο οποίος ακουμπούσε πάνω στο πιάνο. Στο παίξιμό του δεν είχε φοβερή δεξιοτεχνία ούτε ταχύτητα, παρόλα αυτά είχε τρομερή εκφραστικότητα και αίσθηση και επιπλέον τρομερή αίσθηση του χρόνου, λες και στο μυαλό του είχε έναν μετρονόμο που του κράταγε τον ρυθμό. Πολλοί πιανίστες βλέπεις πως πλειοδοτούν σε τεχνική και ταχύτητα και παίζουν… “κουνημένα” (στην γλώσσα των μουσικών), δηλαδή δεν έχουν καλή αίσθηση του ρυθμού. Ο May μάλιστα έχει πει πως ”ο Freddie παίζει πιάνο με την χρονική ακρίβεια ενός ντράμερ”.
Και για τους αδαείς… Οι Queen το 1971-72 έπαιζαν πρωτόλειο Heavy Metal την ώρα που πολλά μετέπειτα “άγρια μέταλλα” δεν ήξεραν καν πώς να πιάνουν την κιθάρα. Δεν είναι τυχαίο πως ο Drummer των Metallica Lars Ulrich έχει δηλώσει πως ”για μας που μεγαλώσαμε στα seventies οι Queen είναι ένα συγκρότημα για το οποίο τρέφουμε απεριόριστο σεβασμό” και ο τραγουδιστής του ίδιου συγκροτήματος, ο James Hetfield, συμμετείχε στο Freddie Mercury Tribute ερμηνεύοντας το Stone Cold Crazy. Όταν ζήτησαν μάλιστα από τον βιρτουόζο της κιθάρας Steve Vai να συγκροτήσει υποθετικά το καλύτερο Rock συγκρότημα όλων των εποχών, για leader vocalist επέλεξε τον Freddie.
Όσον αφορά δε την σκηνική παρουσία, ο Freddie και ο Springsteen υπήρξαν κατά την γνώμη μου οι καλύτεροι Performers στον χώρο του Rock. Και μιλάω τόσο για την ενέργεια που έβγαζαν στις παραστάσεις τους, αλλά και για την επαφή και την επικοινωνία με το κοινό. Αυτό νομίζω σημαίνει Performing (πως διάολο μεταφράζεται αυτό στα Ελληνικά;) και όχι τα φασιστικής λογικής υπερθεάματα των Pink Floyd, τα καραγκιοζιλίκια των Kiss και του Ozzy, το “τελείως αλλού” του Dylan και το “όταν καπνίζει ο λουλάς” του Morrison.
Παρόλο που σ’ αυτό το κείμενο επικεντρώνομαι στον Freddie, σε καμιά περίπτωση δεν αμφισβητώ την αξία των υπόλοιπων Queen. Πέραν του ότι όλοι ήταν εκπληκτικοί μουσικοί (ο May παραμένει ο αγαπημένος μου κιθαρίστας) και οι τρεις έγραψαν αξιόλογα τραγούδια. Οι συνθέσεις μάλιστα του John Deacon έχουν κάτι από το ηχόχρωμα των μελωδιών του Freddie (π.χ. Spread your Wings), πράγμα που δείχνει πόσο έχει επηρεαστεί συνθετικά από τον Frontman του συγκροτήματος.
Είναι βέβαιο πως σε ένα καλό συγκρότημα για να “δώσεις” πρέπει να “πάρεις”. Με βάση αυτό ο Freddie πήρε σίγουρα αρκετά πράγματα από τους υπόλοιπους Queen και διαμόρφωσε τον δικό του προσωπικό ήχο. Είναι εξίσου βέβαιο πως το συγκρότημα δεν θα είχε την επιτυχία που είχε αν έλειπε ο May, ή ο Taylor, ή ο Deacon. Δεν μπορώ να φανταστώ συναυλία των Queen χωρίς το εκρηκτικό opening του Tie your mother down (May), ή το Kind of Magic (Taylor), ή το Another One Bites The Dust (Deacon).
Δεν έτυχε ποτέ να δω τον Freddie και τους Queen Live και νιώθω πραγματικά άτυχος γι’ αυτό. Έτσι αναγκαστικά έχω περιοριστεί σε διάφορα video που ευτυχώς υπάρχουν πολλά. Τον μόνο σχετικό (κάπως) με τους Queen που κατάφερα να δω live ήταν ο Spike Edney. Ο Spike (πρώην Boom Town Rat) έπαιζε πλήκτρα και κιθάρα στα Live των Queen. Στην Αθήνα είχε έρθει μαζί με τον γέρο-Peter Green για μια συναυλία στο Ροδον (το ‘95-’96 κάπου εκεί...), μετά το τέλος της οποίας του φώναξα από κάτω αν ήξερε τι θα κάνουν οι εναπομείναντες Queen (ο Taylor, ο May, κι ο Deacon) μετά το θάνατο του Freddie. Μου είπε στα γρήγορα μαι με χαμόγελο ένα ”I don’t know… they don’t know!” ευγενέστατα παντως ο άνθρωπος (τώρα βέβαια παίζεται αν κατάλαβε καλά-καλά τι του είπα με τα… πακιστανικής προφοράς Αγγλικά μου). Θα μπορούσα βέβαια να έχω δει και τον Brian May ο οποίος έπαιξε support με τους Guns n’ Roses (σ.σ. οι GnR είναι ένα συγκρότημα το οποίο κυριολεκτικά απεχθάνομαι), αλλά αυτό το “support” το πήρα στραβά. Τότε θυμάμαι έλεγα: ”Ο B. May support στους GnR; Αν είναι δυνατόν!”, με αποτέλεσμα να μην πάω. Τελοσπάντων…
Πολλοί ξέρουν τον Freddie, σαν έναν πολύ καλό τραγουδιστή, άλλοι τον θυμούνται για τις εκκεντρικότητες του, ή για το ήταν από τους πρώτους διάσημους που πέθανε από AIDS στα 45 του χρόνια στις 24 Νοεμβρίου του 1991. Αυτό το κείμενο είχε απλά σκοπό να υπενθυμίσει την μουσική του ιδιοφυΐα…
God bless the Queen!
Σχετικά κείμενα:



Όνομα: Νίκος

πραγματικα ο Fred ειναι η μεγαλυτερη μουσικη και θεατρικη ιδιοφυια.. προσωπικα θα ελεγα οτι εχει δημιουργησει ενα ειδος ιδεολογιας μεχρι και θρησκειας..I’m a very loving person my dears..
-----
Aderfe pistepse me eimai enas apo tous fanatikoterous opadous tou Freddie kai twn Queen....
gia otidipote thes na antallaksoume,agnwstes
Ο Freddie συνόδευσε πολλά απο τα προεφηβικά, εφηβικά και τα εως τώρα χρόνια μου. Δυστυχώς όταν έφυγε απο τη ζωή εγω ήμουν μόλις 12 χρόνων και δεν είχα ιδέα ότι ο άνθρωπος αυτός λίγο μετά το θάνατό του θα μπορούσε να μου προσφέρει τόσα πράγματα.Μουσική ευφυία,αυθορμητισμός, χιούμορ, προβληματισμός,έρωτας,ματαιότητα, πόνος και λατρεία για τη ζωή.
Χαρίσματα που ανάβλυζε ακατάπαυστα στη διάρκεια της ζωής του.
Εξαιρετικά γοητευτικός άντρας με γλυκό και ντροπαλό χαμόγελο.Όμορφη φυσιογνωμία.Ίσως ακούγεται γελοίο όμως, νιώθω σα να έχω ζήσει μαζί του τις πιο έντονες στιγμές μου.
Νιώθει κανείς αδύναμος να σχολιάσει τις ατάκες του: “What I’ll be doing in 20 years from now? I’ll be dead darling, are you crazy?” όπως και “I won’t be a star, I will be a legend”.
Κάτι ήξερε για όλα αυτά που θα ερχότανε,όμως φρόντισε να μας μάθει τόσα πολλά όλους εμάς που ταυτιστήκαμε με την ευαισθησία του.
Πάντα θα σε θυμόμαστε Mr Bad Guy…
Vereniki πολύ γλυκό το σχόλιό σου. Με 10 λέξεις περιέγραψες τον Freddie πολύ καλύτερα από μένα:
Χαίρομαι που αρκετοί τελικά άνθρωποι ανασηκώνουν αυτό το πέπλο του σαρκασμού που έντεχνα είχε ρίξει πάνω του ο Fred και έρχονται σε επαφή με όλα αυτά τα στοιχεία που γράφεις.
Είναι γεγονός,αγαπητέ blogger varometro, πως ευτυχώς υπάρχουν πάντα άνθρωποι που ψάχνουν κληρονομιές.Ψάχνουν να γίνουν πλούσιοι μέσα απο θησαυρούς που δεν χρειάζεται ιδιαίτερος κόπος για να τους βρεις.Το ακόμη καλύτερο είναι πως δεν τους θέλεις μόνο για τον εαυτό σου.Αγάπη θέλει.Αγάπη για κάτι που δεν είναι δικό σου δημιούργημα όμως εκτιμάς και σέβεσαι αυτόν που στο προσφέρειχωρίς ανταλλάγματα.Αυτό ήταν και ο Freddie.Ένας θησαυρός.